ΔΕΙΤΕ ΠΡΩΤΟΙ ΟΛΑ ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ TRIBUNE ΣΤΟ GOOGLE NEWS 
«Η κατάρρευση δεν αφορά μόνο το ριάλ, αλλά την ίδια την εμπιστοσύνη», δήλωσε ο Άλεξ Βατάνκα, διευθυντής του Προγράμματος για το Ιράν στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής (Middle East Institute) στην Ουάσιγκτον.
Την Πέμπτη 08/01, οι Ιρανοί διαδηλωτές κλιμάκωσαν την πρόκληση προς τη θεοκρατική ηγεσία με τις μαζικότερες κινητοποιήσεις των τελευταίων δύο εβδομάδων, την ώρα που οι Αρχές διέκοπταν την πρόσβαση στο διαδίκτυο και ο απολογισμός των νεκρών από την καταστολή αυξανόταν.
Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατηγόρησαν τις ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας ότι άνοιξαν πυρ κατά διαδηλωτών.
Η ΜΚΟ «Iran Human Rights» (IHR) με έδρα τη Νορβηγία, ανέφερε την Πέμπτη 08/01 ότι οι δυνάμεις ασφαλείας έχουν σκοτώσει τουλάχιστον 45 διαδηλωτές, ανάμεσά τους οκτώ ανήλικοι, από την έναρξη των κινητοποιήσεων.
Σύμφωνα με τη ΜΚΟ, η Τετάρτη 07/01 ήταν η πιο αιματηρή ημέρα των διαδηλώσεων, με 13 επιβεβαιωμένους θανάτους.
«Τα στοιχεία δείχνουν ότι η έκταση της καταστολής γίνεται καθημερινά πιο βίαιη και ευρεία», δήλωσε ο διευθυντής της IHR, Μαχμούντ Αμίρι-Μογκαντάμ, προσθέτοντας ότι εκατοντάδες άλλοι έχουν τραυματιστεί και περισσότεροι από 2.000 έχουν συλληφθεί.
Με τις διαμαρτυρίες να εξαπλώνονται πλέον σε όλη τη χώρα, το εδρεύον στις ΗΠΑ Πρακτορείο Ειδήσεων Ακτιβιστών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (HRANA) ανέφερε ότι πραγματοποιήθηκαν συγκεντρώσεις σε 348 τοποθεσίες και στις 31 επαρχίες του Ιράν.
Παρά την καταστολή, οι διαδηλώσεις συνεχίστηκαν και τη νύχτα της Πέμπτης 08/01, με μεγάλα πλήθη να συγκεντρώνονται στην απέραντη λεωφόρο Αγιατολάχ Κασανί στο βορειοδυτικό τμήμα της Τεχεράνης.
Κρίση στο επίκεντρο της Ισλαμικής Δημοκρατίας
Με τις αντικυβερνητικές ταραχές να εξελίσσονται ραγδαία και τις διεθνείς πιέσεις να αυξάνονται, το θρησκευτικό κατεστημένο φαίνεται προς το παρόν αδύνατο να αντιμετωπίσει αυτό που έχει εξελιχθεί σε κρίση νομιμοποίησης στην καρδιά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Οι διαδηλώσεις, που ξεκίνησαν από την Τεχεράνη τον περασμένο μήνα, έχουν επεκταθεί παντού, αν και δεν έχουν φτάσει ακόμη την κλίμακα των ταραχών του 2022-23 που πυροδοτήθηκαν από τον θάνατο της Μαχσά Αμινί.
Αν και οι τρέχουσες κινητοποιήσεις ξεκίνησαν από εμπόρους στο Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης, εξοργισμένους από την κατακόρυφη πτώση του εθνικού νομίσματος, πλέον συμμετέχουν κυρίως νεαροί άνδρες – σε αντίθεση με τις γυναίκες και τα νεαρά κορίτσια που είχαν τον πρωταγωνιστικό ρόλο στις διαδηλώσεις για την Αμινί.
Οι Αρχές επιχειρούν μια διπλή προσέγγιση: δηλώνουν ότι οι διαμαρτυρίες για την οικονομία είναι νόμιμες και θα αντιμετωπιστούν με διάλογο, την ίδια στιγμή που απαντούν με δακρυγόνα και βίαιες συγκρούσεις στους δρόμους.
Σχεδόν πέντε δεκαετίες μετά την «Ισλαμική Επανάσταση», οι θρησκευτικοί ηγέτες πασχίζουν να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ των προτεραιοτήτων τους και των προσδοκιών μιας νεανικής κοινωνίας.
Πρώην υψηλόβαθμος αξιωματούχος της μεταρρυθμιστικής πτέρυγας δήλωσε ότι οι βασικοί ιδεολογικοί πυλώνες του καθεστώτος -από τον επιβεβλημένο κώδικα ενδυμασίας έως τις επιλογές στην εξωτερική πολιτική- δεν βρίσκουν ανταπόκριση στους κάτω των 30 ετών, που αποτελούν σχεδόν το ήμισυ του πληθυσμού.
«Η νεότερη γενιά δεν πιστεύει πια στα επαναστατικά συνθήματα· θέλει να ζήσει ελεύθερα», τόνισε.
Η απόρριψη των «αντιπροσώπων» (proxies)
Στις τρέχουσες κινητοποιήσεις, πολλοί διαδηλωτές ξεσπούν κατά της στήριξης που παρέχει η Τεχεράνη σε ένοπλες οργανώσεις της περιοχής, φωνάζοντας συνθήματα όπως «Όχι στη Γάζα, όχι στον Λίβανο, η ζωή μου για το Ιράν».
Η περιφερειακή επιρροή της Τεχεράνης έχει εξασθενήσει μετά τις επιθέσεις του Ισραήλ στον «Άξονα της Αντίστασης» (από τη Χαμάς και τη Χεζμπολάχ μέχρι τους Χούτι και τις πολιτοφυλακές στο Ιράκ), αλλά και από την ανατροπή του στενού συμμάχου του Ιράν, του Σύρου δικτάτορα Μπασάρ αλ Άσαντ.
Σε βίντεο που κυκλοφόρησαν, διαδηλωτές στη Μασχάντ εικονίζονται να σκίζουν μια μεγάλη ιρανική σημαία, ενώ συγκρούσεις αναφέρθηκαν στο Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης και στην πόλη Αμπντανάν.
Στην πόλη Γκοναμπάντ, νεαροί άνδρες εθεάθησαν να βγαίνουν από θρησκευτική σχολή (μεντρεσέ) για να ενωθούν με το πλήθος, σε μια προφανή πράξη εξέγερσης κατά του θεοκρατικού κατεστημένου.
Ο Βατάνκα σημειώνει ότι το σύστημα επιβίωσε στο παρελθόν μέσω της καταστολής και τακτικών υποχωρήσεων, όμως αυτή η στρατηγική φτάνει στα όριά της.
«Η αλλαγή φαντάζει πλέον αναπόφευκτη. Η κατάρρευση του καθεστώτος είναι πιθανή, αλλά όχι εξασφαλισμένη», ανέφερε.
Το διεθνές κλίμα και το εσωτερικό δίλημμα
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι ενδέχεται να συνδράμει τους Ιρανούς διαδηλωτές εάν οι δυνάμεις ασφαλείας ανοίξουν πυρ εναντίον τους.
«Είμαστε οπλισμένοι και έτοιμοι», έγραψε στις 2 Ιανουαρίου, επτά μήνες μετά τους βομβαρδισμούς ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων από δυνάμεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ σε έναν πόλεμο 12 ημερών.
Ο Ανώτατος Ηγέτης, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, αντιμέτωπος με μια από τις πιο επισφαλείς στιγμές της μακρόχρονης θητείας του, απάντησε δεσμευόμενος ότι το Ιράν «δεν θα υποκύψει στον εχθρό».
Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι δεν υπάρχει εύκολη διέξοδος για τον 86χρονο ηγέτη, καθώς οι επί δεκαετίες πολιτικές του φαίνεται να αποσυντίθενται.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου εξήρε τις διαδηλώσεις, κάνοντας λόγο για μια «αποφασιστική στιγμή όπου ο ιρανικός λαός παίρνει το μέλλον στα χέρια του».
Εντός του Ιράν, οι απόψεις διίστανται για το ενδεχόμενο ξένης στρατιωτικής επέμβασης.
Ακόμη και δριμείς επικριτές της κυβέρνησης αμφιβάλλουν για το αν κάτι τέτοιο είναι επιθυμητό.
«Φτάνει πια. Επί 50 χρόνια αυτό το καθεστώς κυβερνά τη χώρα μου. Δείτε το αποτέλεσμα: είμαστε φτωχοί, απομονωμένοι και απογοητευμένοι», δήλωσε ένας 31χρονος στο Ισφαχάν, υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Ερωτηθείς αν στηρίζει μια ξένη επέμβαση, απάντησε: «Όχι. Δεν θέλω η χώρα μου να υποστεί ξανά στρατιωτικά πλήγματα.
»Ο λαός μας έχει υποφέρει αρκετά. Θέλουμε ειρήνη και φιλία με τον κόσμο, χωρίς την Ισλαμική Δημοκρατία».
