ΔΕΙΤΕ ΠΡΩΤΟΙ ΟΛΑ ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ TRIBUNE ΣΤΟ GOOGLE NEWS 
Σε ανάρτησή του στο «Χ» για τη Διεθνή Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος (Τρίτη, 27/01/2026), ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, απέτισε φόρο τιμής στα εκατομμύρια των θυμάτων της ναζιστικής θηριωδίας.
Ο κ. Δένδιας έκανε ιδιαίτερη αναφορά στα μέλη των ελληνικών εβραϊκών κοινοτήτων, όπως της Θεσσαλονίκης και της ιδιαίτερης πατρίδας του, της Κέρκυρας, που οδηγήθηκαν στο μαρτυρικό θάνατο στα στρατόπεδα εξόντωσης.
Υπογράμμισε δε το χρέος της ιστορικής συνείδησης, σημειώνοντας χαρακτηριστικά πως «αλήθεια είναι η άρνηση της λήθης» και διαβεβαιώνοντας πως η μνήμη τους παραμένει ζωντανή.
Η 27η Ιανουαρίου, αποτελεί ένα παγκόσμιο ορόσημο για την ανθρωπότητα και τη συλλογική μνήμη.
Καθιερώθηκε από τον ΟΗΕ ως η Διεθνής Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Ολοκαυτώματος, καθώς την ημέρα αυτή, το 1945, τα σοβιετικά στρατεύματα απελευθέρωσαν το στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης Άουσβιτς-Μπίρκεναου, το εργοστάσιο θανάτου όπου χάθηκαν πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι.
Ο Νίκος Δένδιας έγραψε:
«Τιμάμε σήμερα τη μνήμη των εκατομμυρίων θυμάτων του Ολοκαυτώματος.
»Ανάμεσά τους, μέλη των ελληνικών εβραϊκών κοινοτήτων, όπως της Θεσσαλονίκης και της Κέρκυρας, τα οποία βρήκαν μαρτυρικό θάνατο στα στρατόπεδα εξόντωσης.
»Αλήθεια είναι η άρνηση της λήθης. Δεν ξεχνάμε».
Η Ελλάδα υπέστη ένα από τα βαρύτερα πλήγματα στην Ευρώπη. Ο αφανισμός των ελληνικών εβραϊκών κοινοτήτων (Ρωμανιωτών και Σεφαραδιτών) ήταν σχεδόν ολοκληρωτικός.
Θεσσαλονίκη: Η «Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων» έχασε πάνω από το 90% του εβραϊκού πληθυσμού της.
Κέρκυρα: Παρά τις προσπάθειες προστασίας, οι ναζιστικές δυνάμεις εκτόπισαν τον Ιούνιο του 1944 περίπου 2.000 Κερκυραίους Εβραίους, με την πλειονότητα να μην επιστρέφει ποτέ.
Ιωάννινα: Οι Ρωμανιώτες αποτελούν ένα από τα αρχαιότερα και πιο ιδιαίτερα κεφάλαια της εβραϊκής παρουσίας στον ελλαδικό χώρο, με ιστορία που ξεπερνά τα 2.000 χρόνια.
Σε αντίθεση με τους Σεφαραδίτες (που ήρθαν από την Ιβηρική Χερσόνησο το 1492), οι Ρωμανιώτες είναι οι ελληνόφωνοι Εβραίοι που ενσωματώθηκαν πλήρως στον ελληνικό πολιτισμό, διατηρώντας μια μοναδική θρησκευτική παράδοση.
Η ιδιαιτερότητα των Ρωμανιωτών
Γλώσσα: Μιλούσαν τη ρωμανιώτικη διάλεκτο (εβραιοελληνικά), η οποία χρησιμοποιούσε το εβραϊκό αλφάβητο για να αποδώσει ελληνικές λέξεις.
Κέντρα: Η «μητρόπολή» τους ήταν τα Ιωάννινα, αλλά υπήρχαν σημαντικές κοινότητες στη Χαλκίδα, την Άρτα, την Πρέβεζα και την Καστοριά.
Το χρονικό της εξόντωσης: Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, οι Ρωμανιώτες βρέθηκαν αρχικά στις ζώνες ελέγχου της Ιταλίας, όπου οι διωγμοί ήταν αρχικά ηπιότεροι. Μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας τον Σεπτέμβριο του 1943, οι Ναζί ανέλαβαν τον έλεγχο και η επιχείρηση εξόντωσης επιταχύνθηκε.
Η Μαύρη Ημέρα των Ιωαννίνων (25 Μαρτίου 1944): Σε μια κίνηση με έντονο συμβολισμό, οι Γερμανοί επέλεξαν την ημέρα της εθνικής μας επετείου για να συλλάβουν την ιστορική κοινότητα των Ιωαννίνων. Περίπου 1.850 άτομα στοιβάχτηκαν σε φορτηγά και οδηγήθηκαν στο Άουσβιτς.
Το ποσοστό απώλειας: Η κοινότητα των Ιωαννίνων υπέστη πλήγμα της τάξεως του 91%. Από τους σχεδόν 2.000 ανθρώπους, επέστρεψαν μετά τον πόλεμο λιγότεροι από 200.
Η Καστοριά και η Χαλκίδα: Στην Καστοριά η κοινότητα σχεδόν αφανίστηκε, ενώ στη Χαλκίδα οι απώλειες ήταν συγκριτικά μικρότερες χάρη στη βοήθεια των ντόπιων χριστιανών και της Εθνικής Αντίστασης.
Για την Ελλάδα, η εξόντωση των Ρωμανιωτών σήμανε το τέλος μιας αδιάσπαστης συνέχειας που συνέδεε την ελληνιστική αρχαιότητα, το Βυζάντιο και τη νεότερη Ελλάδα. Ήταν Έλληνες πολίτες που συμμετείχαν σε όλους τους εθνικούς αγώνες (πολλοί πολέμησαν στο Αλβανικό Μέτωπο το 1940) και η θυσία τους αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής μας μνήμης.
Η διατήρηση της μνήμης των Ρωμανιωτών σήμερα στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις μικρές εναπομείνασες κοινότητες στην Ελλάδα και τη συναγωγή «Κεχίλα Κεντόσα Γιανίνα» στη Νέα Υόρκη, που κρατά ζωντανά τα έθιμα και τη γλώσσα τους.
Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός
Η στάση της Εκκλησίας της Ελλάδος και προσωπικά του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού κατά τη διάρκεια της Κατοχής αποτελεί μια από τις πιο λαμπρές σελίδες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, καθώς η Ελλάδα ήταν η μοναδική χώρα στην κατεχόμενη Ευρώπη όπου υπήρξε επίσημη και έγγραφη διαμαρτυρία κατά των εκτοπίσεων.
Τον Μάρτιο του 1943, όταν ξεκίνησαν οι εκτοπίσεις από τη Θεσσαλονίκη, ο Δαμασκηνός έπραξε κάτι αδιανόητο για την υπόλοιπη Ευρώπη:
Συνέταξε μια επιστολή διαμαρτυρίας προς τον κατοχικό πρωθυπουργό Λογοθετόπουλο και τον Γερμανό πληρεξούσιο Γκίντερ Άλτενμπουργκ.
Η επιστολή δεν επικαλέστηκε μόνο ανθρωπιστικούς λόγους, αλλά τόνισε την αδιάσπαστη εθνική ενότητα, δηλώνοντας ότι οι Εβραίοι της Ελλάδας είναι αναπόσπαστο τμήμα του ελληνικού λαού.
Ο Δαμασκηνός, σε συνεργασία με τον τότε Διευθυντή της Αστυνομίας Πόλεων, Άγγελο Έβερτ, οργάνωσε ένα δίκτυο παροχής πλαστών εγγράφων:
Εκδόθηκαν χιλιάδες πιστοποιητικά βάπτισης και νέες αστυνομικές ταυτότητες με χριστιανικά ονόματα.
Αυτό επέτρεψε σε εκατοντάδες οικογένειες Εβραίων (κυρίως στην Αθήνα) να κρυφτούν «σε κοινή θέα», αποφεύγοντας τη σύλληψη.
Όταν ο Στρατηγός των SS, Γιούργκεν Στρόοπ, απείλησε τον Δαμασκηνό με τυφεκισμό για τη δράση του, εκείνος απάντησε με τη θρυλική φράση:
«Σύμφωνα με τις παραδόσεις της Ορθόδοξης Εκκλησίας, οι ιεράρχες μας απαγχονίζονται, δεν τυφεκίζονται. Σας παρακαλώ να σεβαστείτε την παράδοσή μας».
Για τη δράση του αυτή, το ίδρυμα Yad Vashem του Ισραήλ απένειμε στον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό τον τίτλο του «Δικαίου των Εθνών». Είναι ο μοναδικός θρησκευτικός ηγέτης τέτοιου βεληνεκούς που έλαβε αυτή την τιμή παγκοσμίως.
