ΔΕΙΤΕ ΠΡΩΤΟΙ ΟΛΑ ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ TRIBUNE ΣΤΟ GOOGLE NEWS 
Γεωπολιτικός σεισμός στη Μέση Ανατολή: Στο σουνιτικό τόξο Ριάντ-Άγκυρας-Ισλαμαμπάντ η νέα Συρία – Οι στρατηγικοί πονοκέφαλοι για την Ιερουσαλήμ
Σεισμικές δονήσεις στο γεωπολιτικό «αρχιπέλαγος» της Μέσης Ανατολής προκαλεί η επίσημη ένταξη της Συρίας σε έναν πρωτοφανή στρατηγικό άξονα με τη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Πακιστάν. Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες του Reuters, η «Συμφωνία της Μέκκας», όπως αποκαλείται το νέο σύμφωνο ασφαλείας, ανατρέψει άρδην τους συσχετισμούς δυνάμεων, αποκόπτοντας οριστικά τη Δαμασκό από την ιρανική σφαίρα επιρροής και τοποθετώντας την υπό την προστασία ενός σουνιτικού συνασπισμού.
Για περισσότερο από μία δεκαετία, η Συρία αποτελούσε τον κεντρικό χερσαίο διάδρομο της Τεχεράνης για τη διακίνηση όπλων, στρατιωτικών συμβούλων και σιιτικών πολιτοφυλακών προς τον Λίβανο και τα ισραηλινά σύνορα.
Η νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας προσφέρει στη Δαμασκό μια ευρεία ομπρέλα: διπλωματική κάλυψη, τουρκική στρατιωτική συνδρομή και γενναία σαουδαραβική χρηματοδότηση για την οικονομική και θεσμική της ανασυγκρότηση.
Το νέο σύμφωνο ασφαλείας εντάσσει τη Δαμασκό σε έναν σουνιτικό συνασπισμό, ανακόπτοντας την ιρανική επιρροή, αλλά δημιουργώντας νέες στρατηγικές προκλήσεις για το Ισραήλ κατά μήκος των συνόρων στα Υψίπεδα του Γκολάν.
Η ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή υπέστη δραματική μετατόπιση με την επίσημη είσοδο της Συρίας σε μια πρωτοφανή στρατηγική συμμαχία με την Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, σύμφωνα με αρχικές πληροφορίες του Reuters.
Για χρόνια, η Συρία αποτελούσε κεντρικό πεδίο συγκρούσεων και προπύργιο της ιρανικής επιρροής.
Τώρα, η Δαμασκός έχει ενταχθεί σε έναν σουνιτικό, όπως διαφαίνεται, συνασπισμό, σχεδιασμένο να διακόψει οριστικά τους δεσμούς της με την Τεχεράνη.
Για το Ισραήλ, η εξέλιξη αυτή συνιστά δίκοπο μαχαίρι. Παρότι η κίνηση αυτή ανακόπτει αυτό που Ισραηλινοί αξιωματούχοι αποκαλούσαν για καιρό «άξονα του κακού», επιβάλλει παράλληλα σοβαρούς νέους περιορισμούς στις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις, μεταβάλλει την ισορροπία αποτροπής, περιπλέκει τις προσπάθειες ομαλοποίησης των σχέσεων με τα αραβικά κράτη και εισάγει επικίνδυνες νέες μεταβλητές κατά μήκος των συνόρων στα Υψίπεδα του Γκολάν.
Η νέα συμμαχία με επίκεντρο τη Δαμασκό -δομημένη γύρω από αυτό που περιγράφεται ως «Συμφωνία της Μέκκας»- αντιπροσωπεύει έναν γεωπολιτικό σεισμό με στόχο τον μόνιμο αποκλεισμό της επιρροής της Τεχεράνης στη Λεβαντίνη.
Για περισσότερο από μία δεκαετία, η Συρία λειτουργούσε ως ζωτική αρτηρία και στρατηγικός διάδρομος για το Ιράν, διευκολύνοντας τη μεταφορά όπλων, στρατιωτικών συμβούλων και σιιτικών πολιτοφυλακών από την καρδιά της Ισλαμικής Δημοκρατίας έως τα σύνορα του Λιβάνου και τα Υψίπεδα του Γκολάν.
Το νέο σύμφωνο προσφέρει στη Δαμασκό μια ισχυρή σουνιτική ομπρέλα ασφαλείας και οικονομικής υποστήριξης, η οποία περιλαμβάνει ευρεία διπλωματική κάλυψη, τουρκική στρατιωτική συνδρομή και εκτεταμένη σαουδαραβική οικονομική ενίσχυση.
Για το Ισραήλ, αυτό συνιστά ένα σημαντικό συμβόλαιο ασφάλειας, μειώνοντας δραματικά τον κίνδυνο μελλοντικών ιρανικών αποπειρών -ή των εντολοδόχων του- να αποκαταστήσουν ερείσματα σε συριακό έδαφος.
Η φραγή αυτού του διαδρόμου εξαλείφει την απειλή δημιουργίας προκεχωρημένων βάσεων για τη Δύναμη Κουντς του Ιράν ή τη Χεζμπολάχ κοντά στα βόρεια σύνορα του Ισραήλ, διαμορφώνοντας μια εντελώς νέα πραγματικότητα ασφαλείας.
Πέραν της άμεσης διάστασης ασφαλείας, η σαουδοτουρκική προστασία παρέχει στη Δαμασκό πρωτοφανή περιφερειακή νομιμοποίηση και κρίσιμα εργαλεία για την ανασυγκρότηση του κράτους.
Έπειτα από χρόνια αιματηρού εμφυλίου πολέμου, καταστροφικής οικονομικής κατάρρευσης και βαθύ εδαφικού κατακερματισμού, η Συρία βρισκόταν στο χείλος του να μετατραπεί σε αποτυχημένο κράτος ή σε γόνιμο έδαφος για σαλαφιστικές-τζιχαντιστικές τρομοκρατικές οργανώσεις όπως το Ισλαμικό Κράτος (ISIS).
Η σχετική σταθερότητα υπό σουνιτική κηδεμονία θα μπορούσε να περιορίσει δραστικά τη διασπορά της τρομοκρατίας προς τα σύνορα του Ισραήλ.
Ωστόσο, η νέα σουνιτική συσπείρωση δεν στερείται κινδύνων και στρατηγικών παγίδων.
Δημιουργεί στενή εξάρτηση της Δαμασκού από την Άγκυρα και το Ριάντ, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την αυτονομία της συριακής κυβέρνησης στη λήψη ανεξάρτητων αποφάσεων ασφαλείας.
Το Ισραήλ, από την πλευρά του, θα χρειαστεί να παρακολουθεί στενά και με εγρήγορση την πραγματική εφαρμογή των δεσμεύσεων για την αποτροπή ιρανικής παρουσίας σε συριακό έδαφος, καθώς οποιαδήποτε μελλοντική παραβίαση θα μπορούσε να επαναφέρει ταχέως την παλαιά απειλή.
Η ενσωμάτωση της Συρίας στη νέα περιφερειακή συμμαχία εγκυμονεί μια σύνθετη και ανησυχητική στρατηγική παγίδα για το Ισραήλ.
Οποιαδήποτε μελλοντική στρατιωτική ενέργεια σε συριακό έδαφος -είτε πρόκειται για πλήγμα ακριβείας κατά τρομοκρατικών στόχων, είτε για την εξουδετέρωση υπολειμματικών ιρανικών πυρήνων, είτε για τη διάλυση υποδομών πολιτοφυλακών- κινδυνεύει να ερμηνευθεί ως ευθεία επίθεση εναντίον ολόκληρης της συμμαχίας και της προστατευτικής της ομπρέλας.
Η νέα αυτή συνθήκη, κατά την οποία κάθε πλήγμα εναντίον ενός μέλους εκλαμβάνεται ως επίθεση κατά πάντων, περιορίζει δραστικά και πρωτοφανώς την επιχειρησιακή ελευθερία κινήσεων που απολάμβαναν για χρόνια οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) στο πλαίσιο της «εκστρατείας μεταξύ των πολέμων».
Ο κίνδυνος στο τραπέζι δεν είναι απλώς θεωρητικός, και οι επιπτώσεις του θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν ολόκληρη την περιοχή.
Μια ισραηλινή στρατιωτική ενέργεια στη Συρία θα μπορούσε να πυροδοτήσει οξεία αντίδραση ή επικίνδυνη διπλωματική κρίση όχι μόνο με τη Δαμασκό, αλλά και με την Άγκυρα -μέλος του ΝΑΤΟ με υπολογίσιμη στρατιωτική ισχύ και προηγμένες τεχνολογικές δυνατότητες- καθώς και με το Πακιστάν, μια πυρηνική δύναμη με ιδιαίτερο βάρος στον μουσουλμανικό κόσμο.
Η Τουρκία έχει ήδη επιδείξει στο πρόσφατο παρελθόν τη διάθεση να απαντήσει δυναμικά σε ισραηλινές κινήσεις σε διάφορα μέτωπα, ενώ το Πακιστάν θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί ένα τέτοιο επεισόδιο για να ενισχύσει και να εδραιώσει την περιφερειακή του θέση.
Το αποτέλεσμα της νέας κατάστασης ενδέχεται να είναι η επιβολή αυτοσυγκράτησης στο Ισραήλ, ο δισταγμός στην πραγματοποίηση κρίσιμων προληπτικών πληγμάτων και η διοχέτευση μέρους της συλλογής πληροφοριών και της επιχειρησιακής δραστηριότητας σε εναλλακτικές, λιγότερο αποτελεσματικές διόδους.
Ταυτόχρονα, η Ιερουσαλήμ θα υποχρεωθεί να αναλάβει ένα βαρύ και σύνθετο διπλωματικό φορτίο προκειμένου να διασαφηνίσει στους νέους εταίρους της Συρίας ότι οι επιχειρήσεις των IDF εστιάζουν αποκλειστικά στην εξάλειψη κοινών απειλών και όχι στην προσβολή της ανανεωμένης συριακής κυριαρχίας.
Η ένταξη της Συρίας στη νέα περιφερειακή συμμαχία έχει σχεδιαστεί για να χαράξει μια σαφή και αδιαπέραστη κόκκινη γραμμή γύρω από την κυριαρχία του ανασυγκροτημένου κράτους και να αποστείλει ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς το Ισραήλ: οποιαδήποτε απόπειρα αλλαγής της πραγματικότητας επί του πεδίου θα συναντήσει συντονισμένη στρατιωτική και πολιτική απάντηση από ισχυρούς δρώντες.
Σε αυτό το πλαίσιο, η περιφερειακή αποτροπή δεν βασίζεται πλέον σε ένα απομονωμένο και αδύναμο καθεστώς ή σε ένα δίκτυο ένοπλων πολιτοφυλακών, αλλά σε μια ευρεία ομπρέλα που περιλαμβάνει κράτη με σημαντικό οικονομικό, στρατιωτικό και δημογραφικό βάρος στην περιοχή.
Υπό την προστασία της συμμαχίας, η Συρία αναμένεται να λάβει γενναία σαουδαραβική χρηματοδότηση και προηγμένη τουρκική στρατιωτική τεχνολογία, συμπεριλαμβανομένων μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), εξελιγμένων συστημάτων αεράμυνας, όπλων ακριβείας και σύγχρονων επιχειρησιακών δογμάτων, με στόχο την εκ θεμελίων ανασύνταξη ενός στρατού που είχε διαλυθεί πλήρως κατά τα χρόνια του εμφυλίου πολέμου.
Ένας εκσυγχρονισμένος και ανασυγκροτημένος συριακός στρατός, ακόμη και αν είναι αποκομμένος από την άμεση ιρανική επιρροή, συνιστά μια νέα και σύνθετη στρατηγική πρόκληση για τις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις.
Μεταβάλλει δομικά την τοπική ισορροπία δυνάμεων, απαιτεί από το κατεστημένο ασφαλείας την κατανομή πρόσθετων πόρων στην άμυνα και τις πληροφορίες, και αυξάνει σημαντικά το κόστος οποιασδήποτε μελλοντικής αναμέτρησης στον τομέα αυτό.
Αυτό το πλαίσιο συλλογικής αποτροπής ενδέχεται πράγματι να συγκρατήσει το Ισραήλ και να ανακόψει επιθετικές επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας λόγω του φόβου μιας πολυμερούς κλιμάκωσης.
Η πραγματική του ισχύς, ωστόσο, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αξιοπιστία των δεσμεύσεων των εταίρων της συμμαχίας και τη βούλησή τους να τις υποστηρίξουν στην πράξη.
Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, το Ισραήλ θα χρειαστεί να οικοδομήσει επειγόντως μηχανισμούς αντιαποτροπής, να ενισχύσει τη συνεργασία με άλλους περιφερειακούς δρώντες και να διατηρήσει απόλυτη τεχνολογική και πληροφοριακή υπεροχή για να αντισταθμίσει τη δραματική αυτή μετατόπιση στον χάρτη.
Οι Σαουδάραβες, βλέποντας τη Συρία ως νέο και κεντρικό στρατηγικό εταίρο στην περιοχή, ενδέχεται πλέον να εξαρτήσουν οποιαδήποτε μελλοντική πρόοδο στις σχέσεις τους με το Ισραήλ από τη συνεκτίμηση των συμφερόντων και των συνόρων της Δαμασκού, συμπεριλαμβανομένων ιδιαίτερα ευαίσθητων ζητημάτων που αφορούν τα Υψίπεδα του Γκολάν, την ισραηλινή στρατιωτική παρουσία και τους μηχανισμούς συντονισμού ασφαλείας στον τομέα.
Αντί η διαδικασία ομαλοποίησης να προχωρά φυσιολογικά με βάση τα κοινά οικονομικά συμφέροντα και τα συμφέροντα ασφαλείας απέναντι στην ιρανική απειλή, κινδυνεύει να εμπλακεί και να περιέλθει σε στάσιμο σημείο λόγω των σκληρών συριακών απαιτήσεων που υποστηρίζονται από το πλήρες βάρος του Ριάντ.
Αυτή η επικίνδυνη επιρροή δεν περιορίζεται μόνο στη Σαουδική Αραβία· η Τουρκία, η οποία διατηρεί ήδη μια σύνθετη και τεταμένη σχέση με το Ισραήλ, θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί τη νέα συμμαχία για να ασκήσει πρωτοφανή διπλωματική πίεση, ενώ το Πακιστάν θα βρει τα εργαλεία για να κινητοποιήσει ευρεία υποστήριξη σε ολόκληρο τον μουσουλμανικό κόσμο.
Το άμεσο αποτέλεσμα μπορεί να εκδηλωθεί με δραστική επιβράδυνση των διαδικασιών περιφερειακής ομαλοποίησης, ένταση της σκληρής διεθνούς κριτικής προς το Ισραήλ και μετατροπή κάθε τοπικής αντιπαράθεσης ή σημειακής κρίσης στη Συρία σε ένα ευρύ και περίπλοκο περιφερειακό ζήτημα.
Απέναντι σε αυτή τη σύνθετη πολιτική πραγματικότητα, το Ισραήλ θα υποχρεωθεί να ασκήσει μια διπλωματία πολύ πιο προσεκτική και σύνθετη, να αναζητήσει έμμεσους και άμεσους διαύλους επικοινωνίας με τη Δαμασκό υπό διεθνή αιγίδα, και να συνεχίσει να αναδεικνύει τα κοινά συμφέροντα στον ανυποχώρητο αγώνα κατά της τρομοκρατίας και την παρεμπόδιση κάθε απόπειρας της Τεχεράνης να εδραιωθεί.
Οι ευρείες επιπτώσεις στις εξωτερικές σχέσεις του Ισραήλ αναδεικνύουν με ανάγλυφο και σαφή τρόπο πώς μια μεμονωμένη γεωπολιτική κίνηση στον τομέα της ασφάλειας μπορεί να υπονομεύσει και να αλλάξει δομικά ολόκληρη την εξίσωση της ομαλοποίησης.
Στο παρελθόν, η σύγκρουση στα βόρεια σύνορα περιοριζόταν κυρίως στο απομονωμένο καθεστώς Άσαντ ή στους ιρανικούς εντολοδόχους που δρούσαν σε συριακό έδαφος.
Σήμερα -με την είσοδο της Συρίας στη συμμαχία- κάθε συνοριακό επεισόδιο, κάθε αμφισβήτηση κυριαρχίας ή κάθε στρατιωτική ενέργεια στα Υψίπεδα του Γκολάν μετατρέπεται αμέσως σε γεγονός που εμπλέκει τρεις ισχυρές περιφερειακές δυνάμεις: την Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν.
Αυτή η νέα πραγματικότητα της σύγκρουσης περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια πολιτικών και στρατιωτικών ελιγμών του Ισραήλ.
Ό,τι προηγουμένως αποτελούσε μια διμερή ή περιορισμένη αντιπαράθεση, καθίσταται πλέον μια πολυμερής υπόθεση με υψηλό δυναμικό κλιμάκωσης.
Η αλλαγή στο καθεστώς του status quo απαιτεί από το Ισραήλ να επαναξιολογήσει τη στρατηγική του στο Γκολάν.
Οποιαδήποτε προληπτική ενέργεια, ακόμη και αν δικαιολογείται από σκοπιά ασφαλείας, θα μπορούσε να προκαλέσει καταδίκες, διπλωματικές πιέσεις, ακόμη και απειλές απάντησης από τα μέλη της συμμαχίας.
Ταυτόχρονα, η ίδια η Δαμασκός ενδέχεται να αισθάνεται μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση να απαιτήσει αλλαγές στην πραγματικότητα επί του πεδίου ή να εγείρει το ζήτημα της κυριαρχίας σε διεθνή φόρα με την υποστήριξη των εταίρων της.
Το αποτέλεσμα είναι ο περιορισμός της ισραηλινής ευελιξίας και η μετατροπή του Γκολάν από ένα πεδίο όπου το Ισραήλ απολάμβανε σαφή υπεροχή σε ένα εξαιρετικά ευαίσθητο πολιτικά μέτωπο.
Για την αντιμετώπιση της νέας πραγματικότητας, το Ισραήλ θα χρειαστεί να συνδυάσει τη στρατιωτική ισχύ με την ενεργό διπλωματία, να δημιουργήσει διαύλους συντονισμού με τους νέους παίκτες και να διατηρήσει μια σαφή κόκκινη γραμμή όσον αφορά την εθνική του ασφάλεια.
