ΔΕΙΤΕ ΠΡΩΤΟΙ ΟΛΑ ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ TRIBUNE ΣΤΟ GOOGLE NEWS 
Οι εντάσεις μεταξύ της Τουρκίας και του Ισραήλ τις τελευταίες εβδομάδες έχουν ξεπεράσει την πολιτική διαμάχη για τον πόλεμο στη Γάζα και έχουν εξελιχθεί σε μια πιο άμεση αντιπαράθεση για το μέλλον της Συρίας, τη στρατιωτική επιρροή στην περιοχή, την Ανατολική Μεσόγειο και την αρχιτεκτονική ασφαλείας της περιοχής.
Ωστόσο, ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι υπό τις παρούσες συνθήκες, η Άγκυρα δεν επιδιώκει την άμεση εμπλοκή σε πόλεμο· αντιθέτως, επιδιώκει να ενεργοποιήσει έναν συνδυασμό νομικών, διπλωματικών, οικονομικών και στρατιωτικών εργαλείων, προκειμένου να αυξήσει το κόστος των ενεργειών για την Ιερουσαλήμ, αποφεύγοντας παράλληλα μια ανεξέλεγκτη σύγκρουση.
Αυτό μπορεί να περιγραφεί, σύμφωνα με το Modern Diplomacy, ως πολιτική αποτροπής χωρίς την άμεση είσοδο σε πόλεμο.
Οι εντάσεις μεταξύ της Τουρκίας και του Ισραήλ έχουν κλιμακωθεί απότομα με επίκεντρο τη Συρία, η οποία έχει μετατραπεί στο κύριο θέατρο του ανταγωνισμού τους.
Μετά την πτώση του Μπασάρ αλ Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024, η Τουρκία εμβάθυνε τους δεσμούς της με τη νέα κυβέρνηση στη Δαμασκό και έστειλε σήμα διεύρυνσης της στρατιωτικής και αμυντικής της υποστήριξης.
Η Ιερουσαλήμ, από την πλευρά της, βλέπει την αυξανόμενη τουρκική παρουσία με έντονη ανησυχία, φοβούμενη τη δημιουργία τουρκικών στρατιωτικών υποδομών στα βόρεια σύνορά της.
Η ισραηλινή αεροπορική επιδρομή της περασμένης εβδομάδας στη στρατιωτική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ στη βορειοδυτική Συρία σηματοδότησε μια νέα φάση σε αυτή την αντιπαράθεση.
Η Ιερουσαλήμ χαρακτήρισε την επίθεση ως προληπτικό μέτρο για την παρεμπόδιση της ανάπτυξης τουρκικών δυνάμεων, αποκαλώντας την άμεση απειλή για την ασφάλειά της.
Η Άγκυρα απέρριψε τον ισχυρισμό, καταγγέλλοντας το πλήγμα ως παραβίαση της συριακής κυριαρχίας.
Ημέρες πριν από την επίθεση, ο Υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, ο τουρκεμένος Κούρδος Χακάν Φιντάν, είχε ήδη χαρακτηρίσει τις επιθέσεις του Ισραήλ κατά της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Συρίας ως μία από τις «μεγαλύτερες απειλές» για τη σταθερότητα της χώρας, καλώντας τη διεθνή κοινότητα να αυξήσει την πίεση στο Ισραήλ.
Ωστόσο, ακόμη και όταν απηύθυνε αυτή την προειδοποίηση, ο Φιντάν τόνισε ότι η Άγκυρα δεν επιδιώκει άμεση στρατιωτική σύγκρουση στη Συρία.
«Δεν προτιθέμεθα να εμπλακούμε σε σύγκρουση με κανέναν στη Συρία», δήλωσε.
Αλλά έκανε επίσης μια αιχμηρή επισήμανση: εάν η αστάθεια σε μια γειτονική χώρα απειλήσει την εθνική ασφάλεια της Τουρκίας, η Άγκυρα «δεν θα μείνει να παρακολουθεί».
Σε ένα τέτοιο σενάριο, πρόσθεσε, η Τουρκία δεν θα δίσταζε να χρησιμοποιήσει όλα τα εργαλεία που διαθέτει, συμπεριλαμβανομένης της στρατιωτικής βίας.
Οι τουρκικές επιλογές απέναντι στο ισραηλινό καθεστώς
Διεθνής νομική πίεση κατά της Ιερουσαλήμ
Μία από τις σαφέστερες αντιδράσεις της Τουρκίας θα μπορούσε να είναι η μεταφορά μέρους της αντιπαράθεσης με το ισραηλινό καθεστώς από το στρατιωτικό στο νομικό πεδίο.
Η Άγκυρα έχει ήδη επιδιώξει την έκδοση εντάλματος σύλληψης για τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό, Μπενιαμίν Νετανιάχου, και έναν ακόμη κατηγορούμενο για την επίθεση στο στολίσκο σανδαλάκηδων χρήσιμων ηλίθιων και τουρκικών μυστικών υπηρεσιών «Global Sumud», που επιχειρούσε το σπάσιμο του αποκλεισμού της Γάζας.
Στις 21 Αυγούστου, η Τουρκία ανακοίνωσε ότι υπέβαλε αίτημα στην Ιντερπόλ για την έκδοση Κόκκινης Αγγελίας σε βάρος του Νετανιάχου, ο οποίος αντιμετωπίζει ήδη τον κίνδυνο σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για εγκλήματα πολέμου στη Γάζα.
Οι κατηγορίες περιλαμβάνουν γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, βασανιστήρια, στέρηση ελευθερίας και απαγωγή.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Modern Diplomacy, η κίνηση αυτή είναι αμφίβολο να οδηγήσει στην πραγματική σύλληψη του Νετανιάχου, καθώς η εκτέλεση μιας Κόκκινης Αγγελίας της Ιντερπόλ δεν είναι αυτόματη, ενώ οι κανονισμοί του οργανισμού θέτουν περιορισμούς σε υποθέσεις που έχουν κατεξοχήν πολιτικό χαρακτήρα.
Πολιτικά, ωστόσο, η κίνηση λειτουργεί ως μοχλός πίεσης, επιτρέποντας στην Άγκυρα να ανεβάσει το διακύβευμα στην αντιπαράθεσή της με το Ισραήλ χωρίς να καταφύγει σε στρατιωτικά μέσα.
Στην πραγματικότητα, η Τουρκία επιδιώκει να μετατρέψει το ζήτημα της Γάζας και τη συμπεριφορά του Ισραήλ από διμερή διαφορά σε διεθνή νομική υπόθεση.
Διατήρηση και ενίσχυση της τουρκικής παρουσίας στη Συρία
Ρεπορτάζ του Al Jazeera αναφέρει ότι η δεύτερη στρατηγική επιλογή της Άγκυρας είναι η διατήρηση σταθερής στάσης στη Συρία.
Τούρκοι αξιωματούχοι έχουν καταστήσει σαφές ότι η συνεργασία με τη συριακή κυβέρνηση θα συνεχιστεί στους τομείς της ασφάλειας, της ανασυγκρότησης και της στρατιωτικής εκπαίδευσης.
Στην επίσημη ανακοίνωσή της μετά τα πρόσφατα ισραηλινά πλήγματα, η Άγκυρα επιβεβαίωσε εκ νέου ότι θα συνεχίσει να εργάζεται με τη Δαμασκό για την εδραίωση της ασφάλειας και δεν θα επιτρέψει τη αποσταθεροποίηση της Συρίας.
Αυτή η στάση έχει ιδιαίτερο βάρος. Το ρήγμα Τουρκίας-Ισραήλ στη Συρία δεν αφορά θεμελιωδώς μία μόνο στρατιωτική βάση· αφορά το ποιος θα διαμορφώσει την αρχιτεκτονική ασφαλείας της μεταπολεμικής Συρίας.
Ανάλυση του Κέντρου Μελετών του Al Jazeera απηχεί αυτή την άποψη, αναγνωρίζοντας τη διαμάχη ως μία από τις πιο σημαντικές δομικές γραμμές ρήγματος μεταξύ των δύο δυνάμεων.
Το Ισραήλ, υποστηρίζει η έκθεση, ανησυχεί έντονα για την αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας, την εκπαίδευση των συριακών δυνάμεων και την προοπτική μόνιμων τουρκικών βάσεων.
Η Άγκυρα, αντίθετα, θεωρεί την παρουσία της στη Συρία ως αναπόσπαστο μέρος της δικής της εθνικής ασφάλειας και της ευρύτερης περιφερειακής σταθερότητας.
Δημιουργία μηχανισμού για την αποφυγή στρατιωτικής εμπλοκής
Η Τουρκία έχει παράλληλα δείξει ότι δεν επιθυμεί ο βομβαρδισμός των θέσεών της στη Συρία να κλιμακωθεί σε άμεσο πόλεμο με το ισραηλινό καθεστώς.
Μετά τις ισραηλινές επιθέσεις στο Αμπού αλ-Ντουχούρ, οι ΗΠΑ ανέλαβαν ενεργό δράση για τη δημιουργία ενός μηχανισμού αποκλιμάκωσης και αποτροπής συγκρούσεων μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ στη Συρία.
Η Ουάσιγκτον φοβάται ότι ένας άλλος πόλεμος στη Συρία μπορεί να προκαλέσει περαιτέρω κόστος και να αποσπάσει τις ΗΠΑ από τον πόλεμο με το Ιράν.
Έτσι, ο Λευκός Οίκος εργάζεται προς αυτόν τον στόχο και η Άγκυρα φαίνεται ευθυγραμμισμένη με αυτόν.
Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία έχει δείξει ότι δεν ενδιαφέρεται για μια στρατιωτική σύγκρουση στη Συρία, αν και δεν αποκλείει τη στρατιωτική επιλογή απέναντι στο ισραηλινό καθεστώς.
Στρατιωτική προετοιμασία στην Κύπρο
Μεταξύ όλων των επιλογών της Τουρκίας, ενδεχομένως η πιο σημαντική μετατόπιση είναι η επαναπροσαρμογή της Άγκυρας όσον αφορά την Κύπρο.
Στις 2 Αυγούστου, ο Υπουργός Άμυνας, Γιασάρ Γκιουλέρ, ανακοίνωσε ότι η στρατιωτική ετοιμότητα της Τουρκίας στο νησί επικαιροποιείται με «σχολαστική» ακρίβεια.
Δήλωσε ότι η Άγκυρα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις εκεί, ιδιαίτερα τις ισραηλινές δραστηριότητες στο τμήμα που ελέγχεται από την Κυπριακή Δημοκρατία, και είναι έτοιμη να λάβει τα αναγκαία στρατιωτικά και πολιτικά μέτρα απέναντι σε οποιεσδήποτε πιθανές απειλές.
Τα σχόλια αυτά αποκτούν πρόσθετο βάρος δεδομένου ότι το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος υπέγραψαν τριμερές πρόγραμμα στρατιωτικής συνεργασίας για το 2026 στα τέλη του 2025, το οποίο περιλαμβάνει κοινές επιχειρησιακές δραστηριότητες, εκπαίδευση ειδικών δυνάμεων, ασκήσεις επιτελείων και στρατιωτικές διαβουλεύσεις.
Η κοινή διακήρυξη τόνισε ρητά την ενίσχυση της συνεργασίας στους τομείς της ασφάλειας, της άμυνας και του στρατού, συμπεριλαμβανομένης της θαλάσσιας ασφάλειας.
Οι ανησυχίες της Τουρκίας, συνεπώς, δεν περιορίζονται στη Συρία.
Η Άγκυρα ανησυχεί για την εμφάνιση ενός άξονα ασφαλείας Ισραήλ-Ελλάδας-Κύπρου στην Ανατολική Μεσόγειο, ο οποίος θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει την περιφερειακή στρατιωτική και ενεργειακή ισορροπία εις βάρος της.
Μια ανάλυση του Modern Diplomacy υποστηρίζει μάλιστα ότι, εάν επρόκειτο να συμβεί μια άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ στο μέλλον, η Κύπρος και η Ανατολική Μεσόγειος θα μπορούσαν να μετατραπούν σε εστίες έντασης πιθανότερες από τη Συρία.
Η ανάλυση σημειώνει ότι η Άγκυρα επανεκτιμά τη στρατιωτική της διάταξη στην Κύπρο, την ίδια ώρα που η στρατιωτική συνεργασία Ισραήλ-Ελλάδας-Κύπρου διευρύνεται.
Παράλληλα, η Άγκυρα δεν αφαιρεί τη στρατιωτική επιλογή από το τραπέζι.
Η αυξημένη ετοιμότητα στην Κύπρο και η εμβάθυνση των αμυντικών δεσμών με περιφερειακούς εταίρους σηματοδοτούν ότι η Τουρκία οικοδομεί ενεργά ικανότητες αποτροπής.
Αξιοποίηση περιφερειακών δυνατοτήτων
Ταυτόχρονα, η Άγκυρα φαίνεται να καταβάλλει συντονισμένη προσπάθεια να μην παρουσιάσει την αντιπαράθεσή της με το Ισραήλ ως αμιγώς διμερή ανταγωνισμό.
Σύμφωνα με το Κέντρο Μελετών του Al Jazeera, η Τουρκία ενισχύει τη συνεργασία με χώρες όπως το Πακιστάν, η Σαουδική Αραβία και η Αίγυπτος ως αντίβαρο στην ισραηλινή ισχύ, ενώ παράλληλα υποστηρίζει ένα περιφερειακό πλαίσιο ασφαλείας με αγκυροβόλιο τις μεγάλες μουσουλμανικές δυνάμεις.
Η στρατηγική αυτή απέκτησε νέα δυναμική με την υπογραφή του τριμερούς Συμφώνου της Μέκκας τον περασμένο μήνα.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν επισημοποίησαν μια κοινή αμυντική συμφωνία, την οποία ο Υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, περιέγραψε ως τεχνικά συγκρίσιμη με την αρχή της συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ, αν και όλα τα μέρη έχουν τονίσει επίσημα ότι το σύμφωνο δεν στρέφεται εναντίον κάποιας συγκεκριμένης χώρας.
Σε αυτό το πλαίσιο, ένας από τους βασικούς υπολογισμούς της Άγκυρας είναι σαφής: η εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας με περιφερειακές δυνάμεις αυξάνει το κόστος για οποιοδήποτε μέρος σχεδιάζει να ασκήσει στρατιωτική πίεση στην Τουρκία ή τους συμμάχους της.
Οικονομική πίεση κατά της Ιερουσαλήμ
Η Τουρκία έχει επίσης εντείνει την οικονομική πίεση προς το ισραηλινό καθεστώς.
Από τις 2 Μαΐου 2024, η Άγκυρα έχει αναστείλει πλήρως το άμεσο εμπόριο με το Ισραήλ, και το τουρκικό Υπουργείο Εμπορίου επιβεβαίωσε εκ νέου τον Μάρτιο του 2026 ότι οι εξαγωγές, οι εισαγωγές, το διαμετακομιστικό εμπόριο και οι επιχειρήσεις σε ελεύθερες ζώνες με το Ισραήλ παραμένουν σε αναστολή, με το διμερές άμεσο εμπόριο να βρίσκεται πλέον στο «μηδέν».
Αυτό καθιστά τους εμπορικούς και οικονομικούς διαύλους ένα από τα εργαλεία που η Άγκυρα χρησιμοποιεί ήδη ως μοχλό πίεσης κατά του Ισραήλ.
Και αν οι εντάσεις αυξηθούν περαιτέρω, η Τουρκία μπορεί να κλιμακώσει την οικονομική και διπλωματική της πίεση, ένα ενδεχόμενο που φαίνεται όλο και πιο πιθανό στο άμεσο μέλλον.
