ΔΕΙΤΕ ΠΡΩΤΟΙ ΟΛΑ ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ TRIBUNE ΣΤΟ GOOGLE NEWS 
Ένας αστεϊσμός του Ντόναλντ Τραμπ για την ανακήρυξη των Στενών του Ορμούζ, σε «αμερικανικό έδαφος» ήταν αρκετός για να πυροδοτήσει νέα διπλωματική αντιπαράθεση με την Τεχεράνη, αναγκάζοντας τον Λευκό Οίκο να παρέμβει εκ των υστέρων και να διευκρινίσει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν ανακοίνωνε κάποια νέα πολιτική.
Η αποσαφήνιση, πάντως, δεν απέτρεψε τη σφοδρή αντίδραση του Ιράν ούτε περιόρισε τη συζήτηση για τον πραγματικό έλεγχο της σημαντικότερης ενεργειακής θαλάσσιας διόδου στον κόσμο.
Ο Τραμπ, μιλώντας την Παρασκευή 14/08 σε εκδήλωση αστυνομικής σχολής στο Γκάρντεν Σίτι της Νέας Υόρκης, αναφέρθηκε στον πόλεμο με το Ιράν και υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ελέγχουν πλήρως τα Στενά του Ορμούζ.
«Αφού τελειώσουμε με την ήττα του Ιράν, πολύ σύντομα θα ανακηρύξω τα Στενά του Ορμούζ έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών», είπε, προσθέτοντας ότι, λόγω του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, κανένα πλοίο δεν μπορεί να περάσει χωρίς την έγκριση της Ουάσιγκτον.
Η δήλωση μεταδόθηκε αρχικά ως εξαγγελία του Αμερικανού προέδρου, προκαλώντας ερωτήματα για το κατά πόσο σηματοδοτούσε μια νέα -και εξαιρετικά αμφιλεγόμενη- πολιτική θέση.
Λίγες ώρες αργότερα, ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου ανέφερε ότι ο Τραμπ αστειευόταν και ότι δεν είχε πραγματοποιήσει καμία σύσκεψη με τους συμβούλους του σχετικά με ενδεχόμενη ανακήρυξη των Στενών ως αμερικανικού εδάφους.
Η διευκρίνιση έγινε ανώνυμα προς τον δημοσιογράφο της Wall Street Journal, Μπράιαν Σβαρτς.
Ο ίδιος ο Σβαρτς, ο οποίος παρακολούθησε την ομιλία, σημείωσε ότι ο Τραμπ χαμογέλασε μετά τη φράση, στοιχείο που ενισχύει την εκδοχή του αστεϊσμού.
Επισήμανε, ωστόσο, ότι αμέσως μετά ο Αμερικανός πρόεδρος φάνηκε να προσθέτει πως αυτό που έλεγε ήταν «αλήθεια», διατηρώντας έναν βαθμό ασάφειας γύρω από την πρόθεσή του.
Η σχετική φράση παρουσιάστηκε από τον Λευκό Οίκο ως αστεϊσμός, χωρίς όμως να έχει υπάρξει μέχρι στιγμής δημόσια διευκρίνιση από τον ίδιο τον Τραμπ.
Η Τεχεράνη πήρε τη δήλωση στα σοβαρά
Η αποσαφήνιση του Λευκού Οίκου ήρθε αφού το Ιράν είχε ήδη αντιδράσει με ιδιαίτερα οξύ τρόπο.
Ο Ιρανός υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί απάντησε ότι τα Στενά του Ορμούζ «δεν μπορούν να καταληφθούν με tweets», ούτε με αεροπλανοφόρα, διατάγματα ή προεκλογικές ομιλίες.
Ο ανώτερος αξιωματούχος της ιρανικής διπλωματίας κάλεσε την Ουάσιγκτον να αποδεχθεί, όπως υποστήριξε, τις «στρατηγικές και βαριές ήττες» της.
Διακήρυξε ακόμη ότι τα Στενά ήταν, είναι και θα παραμείνουν ιρανικά και ότι θα ανοίξουν ξανά μόνο κατόπιν απόφασης της Τεχεράνης.
Πάντως, ο αστεϊσμός του Τραμπ δεν διατυπώθηκε σε πολιτικό κενό.
Τις προηγούμενες ημέρες ο Αμερικανός πρόεδρος είχε υποστηρίξει επανειλημμένα ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν «απόλυτο έλεγχο» των Στενών.
Σε ανάρτησή του είχε κάνει λόγο για έναν αμερικανικό «τοίχο από ατσάλι» γύρω από τα ιρανικά λιμάνια, αφήνοντας ακόμη και να εννοηθεί ότι η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να διατηρήσει τον έλεγχο της διόδου μετά τον πόλεμο.
Πίσω από τον πόλεμο των δηλώσεων υπάρχει μια σύνθετη στρατιωτική πραγματικότητα.
Το Ιράν έχει περιορίσει δραστικά τη ναυσιπλοΐα στα Στενά, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες εφαρμόζουν ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο.
Η Ουάσιγκτον ισχυρίζεται ότι η ισχυρή ναυτική παρουσία της επιτρέπει να αποφασίζει ποια πλοία θα περάσουν.
Η Τεχεράνη αντιτείνει ότι καμία ασφαλής διέλευση δεν είναι δυνατή χωρίς τη δική της έγκριση.
Στην πράξη, ούτε η μία ούτε η άλλη πλευρά ασκεί αδιαμφισβήτητο έλεγχο: οι ΗΠΑ διαθέτουν τη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη στην περιοχή, αλλά το Ιράν έχει αποδείξει ότι μπορεί να διακόπτει την εμπορική κίνηση και να αυξάνει δραματικά το κόστος της ναυσιπλοΐας.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλούνται διεθνή Μέσα, η κίνηση στα Στενά έχει μειωθεί έως και κατά 90% σε σύγκριση με την προπολεμική περίοδο.
Την Παρασκευή 14/08 πέρασαν μόνο λίγα εμπορικά πλοία που δεν μετέφεραν πετρέλαιο, ενώ υπό κανονικές συνθήκες πραγματοποιούνταν περίπου 130 διελεύσεις την ημέρα.
Το Reuters περιγράφει τη δίοδο ως σχεδόν κλειστή για τα πετρελαιοφόρα.
Τι προβλέπει το διεθνές δίκαιο
Τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται ανάμεσα στις ακτές του Ιράν και τη χερσόνησο Μουσαντάμ του Ομάν.
Δεν αποτελούν αποκλειστική εδαφική ιδιοκτησία ούτε του Ιράν ούτε, ασφαλώς, των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά διεθνή θαλάσσια δίοδο που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και την Αραβική Θάλασσα.
Το Μέρος ΙΙΙ της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας κατοχυρώνει δικαίωμα διέλευσης από τα στενά που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Μια μονομερής διακήρυξη ενός Αμερικανού προέδρου δεν θα μπορούσε, επομένως, να μεταβάλει την κυριαρχία ή το διεθνές νομικό καθεστώς τους.
Ανάλογη νομική υπερβολή εμπεριέχει και ο ισχυρισμός της Τεχεράνης ότι ολόκληρη η δίοδος είναι ιρανική.
Το Ιράν διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα στα δικά του χωρικά ύδατα και σημαντική στρατιωτική δυνατότητα ελέγχου, αλλά δεν μπορεί να μετατρέψει μονομερώς ένα διεθνές Στενό σε αποκλειστικά εθνική περιοχή.
Η διευκρίνιση του Λευκού Οίκου αφαιρεί από τη δήλωση Τραμπ τον χαρακτήρα επίσημης εδαφικής διεκδίκησης.
Δεν αλλάζει, όμως, το γεγονός ότι ο ανταγωνισμός για τον στρατιωτικό και επιχειρησιακό έλεγχο της διόδου είναι απολύτως πραγματικός.
Το ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη
Πριν από τον πόλεμο, από τα Στενά περνούσε περίπου το ένα πέμπτο του πετρελαίου που καταναλώνεται παγκοσμίως.
Σύμφωνα με την αμερικανική Υπηρεσία Ενεργειακών Πληροφοριών, οι ροές ανέρχονταν σε περίπου 20,9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025.
Από τα 21,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα που περνούσαν από τη δίοδο κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2025, οι ροές περιορίστηκαν σε περίπου 4,9 εκατομμύρια στο δεύτερο τρίμηνο του 2026.
Από την ίδια περιοχή διερχόταν επίσης περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου, κυρίως από το Κατάρ.
Ορισμένες ποσότητες μπορούν να διοχετευθούν μέσω εναλλακτικών αγωγών, όπως το σαουδαραβικό δίκτυο προς την Ερυθρά Θάλασσα.
Οι υποδομές αυτές, όμως, δεν διαθέτουν τη δυναμικότητα που απαιτείται για να αντικαταστήσουν τις κανονικές ροές του Ορμούζ.
Για τον λόγο αυτό, κάθε απειλή, αποκλεισμός ή ακόμη και αμφίσημη πολιτική δήλωση γύρω από τα Στενά επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς τιμές.
Την Παρασκευή 14/08 το Brent διαμορφώθηκε στα 88,52 δολάρια το βαρέλι και το αμερικανικό αργό WTI στα 82,40 δολάρια.
Σε εβδομαδιαία βάση, οι δύο δείκτες ενισχύθηκαν κατά περίπου 6% και 5,4% αντίστοιχα, καθώς οι νέες επιθέσεις σε πλοία και η απουσία προόδου στις διαπραγματεύσεις επανέφεραν τους φόβους για την παγκόσμια προσφορά, σύμφωνα με το Reuters.
Η βενζίνη γίνεται πολιτικό πρόβλημα
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η μέση τιμή της απλής αμόλυβδης έχει φθάσει περίπου στα 4,08 δολάρια το γαλόνι, από 3,16 δολάρια πριν από έναν χρόνο. Η αύξηση ξεπερνά το 29% σε ετήσια βάση.
Σε σύγκριση με τα 2,98 δολάρια της 28ης Φεβρουαρίου, όταν άρχισαν οι αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν, η επιβάρυνση πλησιάζει το 37%, σύμφωνα με τα στοιχεία της Αμερικανικής Ένωσης Αυτοκινητιστών.
Ο Τραμπ κάλεσε τους Αμερικανούς να αποδεχθούν ότι ενδέχεται να πληρώνουν περισσότερα για καύσιμα, παρουσιάζοντας την αύξηση ως αναγκαίο τίμημα για να εμποδιστεί το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Μηνύματα μέσω μεσολαβητών, αλλά όχι διαπραγματεύσεις
Παρά τον πόλεμο δηλώσεων, οι δίαυλοι επικοινωνίας δεν έχουν κλείσει πλήρως. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ανέφερε ότι το Κατάρ και το Πακιστάν συνεχίζουν να μεταφέρουν μηνύματα ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι οι επαφές αυτές δεν συνιστούν διαπραγμάτευση και ότι η Τεχεράνη δεν έχει αποφασίσει την επιστροφή στις συνομιλίες.
Το Ιράν ζητεί άρση των αμερικανικών κυρώσεων, αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων, αποζημιώσεις για τις πολεμικές καταστροφές και αλλαγή της στάσης της Ουάσιγκτον.
Οι ΗΠΑ απαιτούν το άνοιγμα των Στενών, ελευθερία της ναυσιπλοΐας και εγγυήσεις για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Η αμερικανική κυβέρνηση εμφανίζεται προς το παρόν να δίνει έμφαση στην οικονομική πίεση, έχοντας αναστείλει προσωρινά τους βομβαρδισμούς και προαναγγέλλοντας αυστηρότερες κυρώσεις. Καμία από τις δύο πλευρές, όμως, δεν δείχνει έτοιμη να κάνει την πρώτη ουσιαστική υποχώρηση.
