ΔΕΙΤΕ ΠΡΩΤΟΙ ΟΛΑ ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ TRIBUNE ΣΤΟ GOOGLE NEWS 
Εκ πρώτης όψεως θυμίζουν μαλακούς, σκοτεινούς σωλήνες διάσπαρτους στην άμμο του βυθού, περνώντας απαρατήρητοι από την πλειονότητα των λουομένων. Κι όμως, τα ολοθούρια -ευρύτερα γνωστά ως «αγγούρια της θάλασσας»- αποτελούν εδώ και αιώνες έναν από τους πλέον εκλεκτούς μεζέδες σε πολλές χώρες της Ασίας.
Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, έχουν αποκτήσει σημαντική εμπορική αξία και στην Ελλάδα, ανοίγοντας νέους εξαγωγικούς δρόμους.
Παράλληλα, μια πρόσφατη ανακάλυψη φέρνει αυτά τα ιδιόμορφα πλάσματα στο επίκεντρο της διεθνούς βιοϊατρικής έρευνας, καθώς οι επιστήμονες διαπίστωσαν έκπληκτοι ότι ορισμένοι ιστοί τους διατηρούνται στη ζωή για χρόνια, ακόμα και όταν αποκοπούν εντελώς από το σώμα του ζώου.
Τι είναι τα αγγούρια της θάλασσας;
Τα θαλάσσια αγγούρια είναι ασπόνδυλα του βυθού που ανήκουν στην ίδια συνομοταξία με τους αστερίες και τους αχινούς (εχινόδερμα).
Διαβιούν στο θαλάσσιο υπόστρωμα, όπου τρέφονται με την οργανική ύλη που συγκρατείται στην άμμο και στα ιζήματα.
Με τον τρόπο αυτό λειτουργούν ως πολύτιμοι φυσικοί «καθαριστές» και ανακυκλωτές των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Στις ελληνικές θάλασσες εντοπίζονται αρκετά είδη, όπως τα Χολοθούρια τουμπούλοζα (Holothuria tubulosa) και τα Χολοθούρια πόλι (Holothuria poli).
Συναντώνται κυρίως σε αμμώδεις πυθμένες, σε λιβάδια ποσειδωνίας (φυκιάδες), καθώς και σε παράκτιες ζώνες του Αιγαίου και του Ιονίου Πελάγους.
Από την αφάνεια του βυθού, στα διεθνή δίκτυα εξαγωγών
Αν και στην ελληνική γαστρονομική κουλτούρα τα ολοθούρια δεν είχαν ποτέ θέση στο τραπέζι, στην ασιατική αγορά η κατάσταση είναι εκ διαμέτρου αντίθετη.
Η υψηλή ζήτηση από χώρες όπως η Κίνα οδήγησε στη διαμόρφωση μιας ιδιαίτερα κερδοφόρας διεθνούς αγοράς, ωθώντας και τη χώρα μας στην ανάπτυξη οργανωμένης αλιείας με ξεκάθαρο εξαγωγικό προσανατολισμό.
Η θεσμοθέτηση της εμπορικής αλιείας ολοθουρίων στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε το 2018, εξελισσόμενη έκτοτε σε μια άκρως εξειδικευμένη δραστηριότητα για επαγγελματίες ψαράδες και δύτες.
Η διαδικασία περιλαμβάνει τη συλλογή, την ειδική επεξεργασία και στη συνέχεια την αποξήρανση των ζώων, προκειμένου να παραχθεί το λεγόμενο τριπάνγκ (trepang) -το τελικό προϊόν που διοχετεύεται στις αγορές της Ασίας.
Σύμφωνα με πρόσφατη εγχώρια μελέτη, η συγκεκριμένη δραστηριότητα αποτελεί πλέον αξιοσημείωτη πηγή εισοδήματος για τους αλιείς, ιδίως σε θαλάσσιες περιοχές όπου οι φυσικοί πληθυσμοί των ολοθουρίων παραμένουν επαρκείς και βιώσιμοι.
Γιατί θεωρούνται κορυφαίο έδεσμα στην Ασία;
Αντίθετα με ό,τι ενδεχομένως υποθέτει κανείς, η δημοτικότητα των θαλάσσιων αγγουριών δεν οφείλεται σε κάποια έντονη ή ιδιαίτερη γεύση.
Η γαστρονομική τους αξία έγκειται πρωτίστως στην ιδιόμορφη υφή τους, η οποία προσομοιάζει με ζελατίνη, κολλαγόνο ή μαλακό τένοντα.
Στην κινεζική κουζίνα αποτελούν παραδοσιακό συστατικό για σούπες, βραστά και επίσημα εορταστικά δείπνα, με τις ανώτερες ποιοτικά κατηγορίες να αγγίζουν εξαιρετικά υψηλές τιμές.
Η προετοιμασία τους, πάντως, θεωρείται ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς τα αποξηραμένα ολοθούρια χρειάζονται πολύωρη ή και πολυήμερη εμβάπτιση στο νερό για να επανυδατωθούν πλήρως πριν από το μαγείρεμα.
Το πείραμα που «άγγιξε» την κυτταρική αθανασία
Το ενδιαφέρον της παγκόσμιας κοινότητας για τα ολοθούρια έχει ξεπεράσει πλέον τα όρια της γαστρονομίας, περνώντας στον χώρο της επιστήμης.
Πρόσφατη μελέτη που είδε το φως της δημοσιότητας στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Σάιενς Αντβάνσες (Science Advances) αποκάλυψε ότι απομονωμένοι ιστοί ενός συγκεκριμένου είδους θαλάσσιου αγγουριού κατάφεραν να επιβιώσουν για περισσότερα από τρία χρόνια.
Οι ιστοί αυτοί συνέχισαν να επουλώνουν τις πληγές τους, να παρουσιάζουν έντονη κυτταρική δραστηριότητα και να διατηρούν τις βασικές βιολογικές τους λειτουργίες, παρά το γεγονός ότι δεν τροφοδοτούνταν από το σώμα του ζώου.
Οι ίδιοι οι ερευνητές έκαναν λόγο για μια μορφή «φυσικής αθανασίας των ιστών», ένα φαινόμενο που χαρακτηρίζεται μοναδικό για πολυκύτταρο οργανισμό.
Το μέλλον της ιατρικής επιστήμης
Η επιστημονική κοινότητα εκτιμά ότι η εντυπωσιακή αναγεννητική ικανότητα των ολοθουρίων μπορεί να προσφέρει απαντήσεις γύρω από τους μηχανισμούς της επούλωσης των τραυμάτων, της ανάπλασης των ιστών, αλλά και της ίδιας της διαδικασίας της γήρανσης στον άνθρωπο.
Αν και είναι ακόμα νωρίς για άμεσες κλινικές εφαρμογές, το γεγονός ότι ένας οργανισμός που αφθονεί στις ελληνικές θάλασσες πρωταγωνιστεί ταυτόχρονα στο παγκόσμιο εμπόριο τροφίμων και στην αιχμή της βιοϊατρικής έρευνας, υπενθυμίζει πόσο λίγα γνωρίζουμε ακόμα για τα μυστικά που κρύβει ο θαλάσσιος κόσμος.
Να θυμάστε:
Τα ολοθούρια (γνωστά και ως «αγγούρια της θάλασσας» ή ολοθουροειδή) είναι θαλάσσια ασπόνδυλα ζώα που ανήκουν στα εχινόδερμα, την ίδια δηλαδή συνομοταξία με τους αστερίες και τους αχινούς.
Εμφάνιση: Έχουν κυλινδρικό, επιμήκες σώμα που μοιάζει με αγγούρι.
Κίνηση: Έρπουν στον βυθό της θάλασσας χρησιμοποιώντας μικρά σωληνάρια (βαδιστικά πόδια).
Διατροφή: Τρέφονται με οργανική ύλη και μικροοργανισμούς που φιλτράρουν από την άμμο και τη λάσπη του βυθού.
Άμυνα: Όταν απειλούνται, έχουν την ικανότητα να εκτοξεύουν μέρος των εσωτερικών τους οργάνων (οπίσθια νήματα) για να μπερδέψουν τους θηρευτές, τα οποία αργότερα αναγεννώνται.
Οικολογικός ρόλος
Τα ολοθούρια θεωρούνται οι «ηλεκτρικές σκούπες» του βυθού. Καθαρίζουν το θαλάσσιο ίζημα από οργανικά υπολείμματα, ανακυκλώνουν τα θρεπτικά συστατικά και βοηθούν στη μείωση της οξύτητας των ωκεανών μέσω των εκκρίσεών τους.
Οικονομική αξία και γαστρονομία
Ασιατική Αγορά: Θεωρούνται κορυφαίος γαστρονομικός μεζές (delicacy) στην Ασία, ειδικά στην Κίνα.
Υψηλό Κόστος: Ορισμένα είδη είναι εξαιρετικά ακριβά. Η τιμή τους μπορεί να φτάσει από εκατοντάδες έως και χιλιάδες ευρώ ανά κιλό όταν αποξηρανθούν.
Ιατρική: Χρησιμοποιούνται στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική, καθώς πιστεύεται ότι έχουν αντιφλεγμονώδεις και αφροδισιακές ιδιότητες.
Η κατάσταση στην Ελλάδα
Στις ελληνικές θάλασσες συναντώνται αρκετά είδη ολοθούριων. Τα τελευταία χρόνια η παράνομη και υπερεντατική αλιεία τους έχει αυξηθεί κατακόρυφα λόγω του μεγάλου κέρδους από την εξαγωγή τους στην Ασία.
Για τον λόγο αυτό, η αλιεία τους στην Ελλάδα ρυθμίζεται πλέον αυστηρά με ειδική νομοθεσία, καθορίζοντας συγκεκριμένες περιόδους, επιτρεπόμενα μεγέθη και αυστηρές ποσοστώσεις ανά ψαρά.
