ΔΕΙΤΕ ΠΡΩΤΟΙ ΟΛΑ ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ TRIBUNE ΣΤΟ GOOGLE NEWS 
Το Ιράκ αναδείχθηκε στον δεύτερο μεγαλύτερο εισαγωγέα τουρκικών οσπρίων κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, σύμφωνα με στοιχεία του τουρκικού εξαγωγικού κλάδου που δόθηκαν στη δημοσιότητα την Τρίτη 19/05, υπογραμμίζοντας τους συνεχιζόμενους εμπορικούς δεσμούς μεταξύ των δύο γειτονικών χωρών.
Ο Φαϊσάλ Μέμις, επικεφαλής της Ένωσης Εξαγωγέων Δημητριακών, Οσπρίων, Ελαιούχων Σπόρων και Παραγώγων της Τουρκίας, δήλωσε ότι οι εξαγωγές του κλάδου ανήλθαν συνολικά σε 409,2 εκατομμύρια δολάρια κατά τους πρώτους τρεις μήνες του έτους.
Σε δήλωσή του, ο Μέμις ανέφερε ότι η Συρία ήταν ο μεγαλύτερος εισαγωγέας τουρκικών οσπρίων, αγοράζοντας προϊόντα αξίας 40,8 εκατομμυρίων δολαρίων, γεγονός που αντιστοιχεί σε περίπου 10% των συνολικών εξαγωγών του κλάδου.
Το Ιράκ κατέλαβε τη δεύτερη θέση, εισάγοντας τουρκικά όσπρια αξίας 34,1 εκατομμυρίων δολαρίων, ενώ το Σουδάν κατετάγη τρίτο με τις εισαγωγές του να ανέρχονται συνολικά σε 19,9 εκατομμύρια δολάρια.
Η ένωση κατέγραψε επίσης αυξανόμενες εξαγωγές προς αρκετές άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας, του Τζιμπουτί, της Νότιας Κορέας και της Αυστρίας.
Οι εξαγωγές προς την Ουκρανία έφτασαν τα 10,9 εκατομμύρια δολάρια, ενώ το Τζιμπουτί εισήγαγε προϊόντα αξίας 9,5 εκατομμυρίων δολαρίων και η Νότια Κορέα 3,6 εκατομμύρια δολάρια.
Η Τουρκία συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους εξαγωγείς αγροτικών προϊόντων της περιοχής, τροφοδοτώντας τις αγορές της Μέσης Ανατολής, της Αφρικής και της Ευρώπης με δημητριακά, ψυχανθή και είδη διατροφής.
Το Ιράκ παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή, εισάγοντας ένα ευρύ φάσμα τουρκικών αγαθών, στα οποία περιλαμβάνονται τρόφιμα, δομικά υλικά, είδη οικιακής χρήσης και βιομηχανικές προμήθειες.
Το εμπόριο μεταξύ του Ιράκ και της Τουρκίας συνέχισε να επεκτείνεται τα τελευταία χρόνια παρά τις περιοδικές πολιτικές εντάσεις και τις εντάσεις στον τομέα της ασφάλειας, με την Άγκυρα να θεωρεί το Ιράκ ως μια βασική περιφερειακή αγορά εξαγωγών λόγω της μεγάλης καταναλωτικής του βάσης και της γεωγραφικής εγγύτητας.
Το εμπόριο αγροτικών προϊόντων έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το Ιράκ επιδιώκει να καλύψει την εγχώρια ζήτηση τροφίμων μέσω εισαγωγών, τη στιγμή που βρίσκεται αντιμέτωπο με επαναλαμβανόμενες προκλήσεις που συνδέονται με τη λειψυδρία, τις κλιματικές πιέσεις και τις διακυμάνσεις στην εγχώρια αγροτική παραγωγή.
Η διαχείριση των υδάτων των ποταμών Ευφράτη και Τίγρη από την Τουρκία αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα και εκρηκτικά ζητήματα υδροπολιτικής (hydropolitics) στη Μέση Ανατολή.
Η Άγκυρα, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση ως κράτος των πηγών (upstream state), έχει μετατρέψει το νερό σε ένα πανίσχυρο γεωπολιτικό εργαλείο, προκαλώντας ασφυκτική λειψυδρία, οικονομική καταστροφή και περιβαλλοντική υποβάθμιση στη Συρία και το Ιράκ.
Το πρόγραμμα GAP: Η ρίζα του προβλήματος
Η βάση της τουρκικής στρατηγικής είναι το Πρόγραμμα της Νοτιοανατολικής Ανατολίας (GAP).
Πρόκειται για ένα γιγαντιαίο αναπτυξιακό έργο που ξεκίνησε πριν από δεκαετίες και περιλαμβάνει την κατασκευή 22 φραγμάτων και 19 υδροηλεκτρικών σταθμών στον Ευφράτη και τον Τίγρη.
Το Φράγμα Ατατούρκ (Ευφράτης): Είναι το μεγαλύτερο της Τουρκίας. Η πλήρωσή του και η λειτουργία του έχουν επανειλημμένα μειώσει τη ροή του Ευφράτη προς τη Συρία σε επίπεδα πολύ χαμηλότερα από τα διεθνώς συμπεφωνημένα.
Το Φράγμα Ιλίσου (Τίγρης): Η λειτουργία του, που ολοκληρώθηκε τα τελευταία χρόνια, κατάφερε καίριο πλήγμα στο Ιράκ, μειώνοντας δραματικά την ποσότητα νερού που φτάνει στα ιρακινά σύνορα και απειλώντας άμεσα τους ιστορικούς υδροβιότοπους της Μεσοποταμίας.
Οι επιπτώσεις στη Συρία
Για τη Συρία, η οποία έχει υποστεί τα πάνδεινα από τον πολυετή εμφύλιο πόλεμο και τις πρόσφατες πολιτικές ανατροπές, η μείωση των υδάτων του Ευφράτη αποτελεί ανθρωπιστική καταστροφή:
Κατάρρευση παραγωγής ενέργειας: Τα συριακά φράγματα (όπως το φράγμα Τισρίν και Tabqa) υπολειτουργούν, με αποτέλεσμα εκτεταμένες διακοπές ρεύματος σε ολόκληρες επαρχίες.
Αγροτική κρίση: Η περιοχή της Al-Jazira (βορειοανατολική Συρία), που παραδοσιακά αποτελούσε τον σιτοβολώνα της χώρας, αντιμετωπίζει ακραία ξηρασία, οδηγώντας σε εγκατάλειψη της γης από τους αγρότες.
Υγειονομικός κίνδυνος: Η χαμηλή στάθμη του νερού αυξάνει τη συγκέντρωση των λυμάτων και των ρύπων, προκαλώντας επιδημίες (όπως η χολέρα) λόγω της κατανάλωσης μολυσμένου νερού.
Οι επιπτώσεις στο Ιράκ
Το Ιράκ βρίσκεται στο τέλος της διαδρομής (downstream) και των δύο ποταμών, γεγονός που το καθιστά το μεγαλύτερο θύμα αυτής της πολιτικής:
Ερήμωση της Μεσοποταμίας: Οι περίφημοι βάλτοι του νότιου Ιράκ (Ahwar), μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, αποξηραίνονται με ταχύτατους ρυθμούς.
Υφαλμύρωση των υδάτων: Καθώς η ροή των ποταμών μειώνεται, το αλμυρό νερό από τον Περσικό Κόλπο εισχωρεί στο Σατ αλ-Άραμπ (το κοινό κανάλι Τίγρη και Ευφράτη), καταστρέφοντας τις καλλιέργειες φοινικόδεντρων και καθιστώντας το νερό ακατάλληλο για ύδρευση στην περιοχή της Βασόρας.
Εσωτερική μετανάστευση: Χιλιάδες οικογένειες αγροτών και κτηνοτρόφων αναγκάζονται να εγκαταλείψουν την ύπαιθρο και να καταφύγουν σε υπερπλήρη αστικά κέντρα, δημιουργώντας συνθήκες κοινωνικής έκρηξης.
Το νομικό και διπλωματικό υπόβαθρο
Η Τουρκία αρνείται συστηματικά να αναγνωρίσει τον Ευφράτη και τον Τίγρη ως «διεθνείς ποταμούς».
Αντίθετα, τους χαρακτηρίζει «διασυνοριακά ύδατα» (transboundary waters), υποστηρίζοντας ότι έχει κυριαρχικό δικαίωμα στη διαχείρισή τους, όπως ακριβώς μια χώρα διαχειρίζεται το πετρέλαιό της.
Το 1987, Άγκυρα και Δαμασκός είχαν συμφωνήσει σε μια κατώτατη ροή 500 κυβικών μέτρων ανά δευτερόλεπτο προς τη Συρία. Σήμερα, η ροή αυτή πέφτει συχνά κάτω από τα 200.
Η Άγκυρα χρησιμοποιεί ως μόνιμο επιχειρήρημα την κλιματική αλλαγή και την ανάγκη ορθολογικής διαχείρισης λόγω της γενικότερης ξηρασίας στην περιοχή.
Ωστόσο, η χρονική συγκυρία των αυξομειώσεων της ροής συχνά συμπίπτει με πολιτικές και στρατιωτικές εντάσεις στη βόρεια Συρία και το βόρειο Ιράκ, ενισχύοντας την άποψη ότι το νερό χρησιμοποιείται ως μέσο πίεσης και επιβολής γεωπολιτικών όρων στους γείτονές της.
