ΔΕΙΤΕ ΠΡΩΤΟΙ ΟΛΑ ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ TRIBUNE ΣΤΟ GOOGLE NEWS 
Σε μια κρίσιμη συγκυρία για τις διεθνείς ισορροπίες, ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, συμμετείχε την Τρίτη 3 Φεβρουαρίου 2026 σε προγραμματισμένη συζήτηση στην Ουάσιγκτον. Η εκδήλωση διοργανώθηκε από το Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών (FDD), στο πλαίσιο του 7ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών στην Ουάσιγκτον.
Στο επίκεντρο της συζήτησης με τον Τζόναθαν Σάντζερ, εκτελεστικό διευθυντή του Ιδρύματος, βρέθηκαν οι τρέχουσες διεθνείς και περιφερειακές εξελίξεις.
Ο Έλληνας Υπουργός ανέπτυξε τις θέσεις της χώρας για φλέγοντα ζητήματα Άμυνας και Ασφάλειας, αναδεικνύοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή.
Ο κ Δένδιας, τον οποίο προλόγισαν ο ιδρυτής και Πρόεδρος του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, Συμεών Τσομώκος και ο Εκτελεστικός Διευθυντής του Συμβουλίου Ελληνοαμερικανικής Ηγεσίας (HALC), Έντι Ζεμενίδης, είχε συζήτηση συγκεκριμένα με τον Εκτελεστικό Διευθυντή του FDD Τζόναθαν Σάντζερ (Jonathan Schanzer).
Ακολουθεί το κείμενο της συζήτησης (μετάφραση από τα αγγλικά):
Jonathan Schanzer: «Ευχαριστούμε πολύ Έντι. Κύριε Υπουργέ, σας ευχαριστούμε πολύ που αποδεχτήκατε να το κάνουμε αυτό σήμερα, είναι τιμή μας που βρισκόμαστε εδώ, και χαίρομαι πολύ που σας ξαναβλέπω.
»Εάν μπορώ, θα ήθελα να ξεκινήσουμε από εκεί που σταμάτησε ο Έντι.
»Εάν σκεφτούμε πού βρίσκεται η Ελλάδα, σχεδόν σε ίση απόσταση από τον πόλεμο στη Γάζα και τον πόλεμο στην Ουκρανία, είναι ασφαλής αλλά συμπιέζεται μεταξύ αυτών των δύο συρράξεων».
Νίκος Δένδιας: «Πρώτα απ’ όλα, η χαρά είναι δική μου.
»Σας ευχαριστώ για αυτήν την ευκαιρία, να μιλήσουμε για το πού βρισκόμαστε και για το πώς βλέπουμε τον κόσμο.
»Έχετε δίκιο που αναφέρεστε σε δύο σημαντικές συρράξεις. Της Ουκρανίας, στη Μαύρη Θάλασσα, και της Γάζας. Αλλά δεν είναι μόνο αυτές.
»Κοιτάξτε το Ιράν, πόσο μακριά βρίσκεται το Ιράν από την Ελλάδα;
»Κοιτάξτε την υποσαχάρια Αφρική, πόσο μακριά βρίσκεται από την Ελλάδα;
»Κοιτάξτε τη Συρία, μέχρι πριν από μερικούς μήνες ήταν ένα αποτυχημένο κράτος, τώρα έχει καινούρια κυβέρνηση και περιμένουμε να δούμε το πραγματικό της πρόσωπο.
»Κοιτάξτε την Λιβύη, επίσης αποτυχημένο κράτος.
»Βρισκόμαστε ακριβώς στο μέσον μιας τεράστιας γεωπολιτικής αναταραχής.
»Παράλληλα είμαστε μια μεσαίου μεγέθους Ευρωπαϊκή χώρα, μέλος της ΕΕ, μια δημοκρατία, μέλος του ΝΑΤΟ, με στόχο τη δημιουργία ενός καλύτερου μέλλοντος για τα Δυτικά Βαλκάνια, σταθερότητας στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ και της Ευρώπης, ως γεωγραφικής οντότητας.
»Έχουμε πολλά στο κεφάλι μας. Δεν σας λέω κάτι που δεν είναι ήδη γνωστό, χρειαζόμαστε βοήθεια, και από την ΕΕ και από τις ΗΠΑ».
Jonathan Schanzer: «Διαβάσατε τη σκέψη μου. Επόμενη ερώτηση: έχετε συναντήσεις με Αμερικανούς αξιωματούχους, βρίσκεστε εδώ, στην πρωτεύουσά μας, ποιες είναι οι ανάγκες σας;
»Τι δυνατότητες, πλατφόρμες, μορφές βοήθειας χρειάζεστε από τις ΗΠΑ, κατά τον τρόπο που έθεσε η Ελλάδα τις προτεραιότητές της στις συζητήσεις της με τις ΗΠΑ;».
Νίκος Δένδιας: «Το πρωί βρισκόμουν στο Κογκρέσο, το απόγευμα συναντώ τον Υπουργό (Πολέμου).
»Άμεση ανάγκη μας δεν είναι να ζητήσουμε συγκεκριμένες πλατφόρμες συγκεκριμένων συστημάτων, ή χρήματα.
»Πρώτη μου προτεραιότητα είναι να υπάρχει σαφής κατανόηση για το πού βρισκόμαστε.
»Γιατί, εάν αυτό γίνει σαφές, όλα τα υπόλοιπα θα ακολουθήσουν.
»Πρέπει όμως να έχουμε κοινή αντίληψη των προκλήσεων της περιοχής μας.
»Εάν δεν έχουμε αυτό, τα υπόλοιπα θα είναι πρόβλημα.
»Θα υπάρξει διαπραγμάτευση, θα υπάρξει συζήτηση, ό, τι θέλετε.
»Ωστόσο, εάν συμφωνήσουμε πώς θέλουμε να είναι ο κόσμος γύρω από την Ελλάδα, στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική, τη Μαύρη Θάλασσα, εάν συμφωνήσουμε με τις ΗΠΑ πώς θέλουμε να είναι αυτός ο κόσμος σε δέκα χρόνια, τα επόμενα θα ακολουθήσουν».
Jonathan Schanzer: «Αυτή είναι πολύ δίκαιη προσέγγιση. Πιστεύω ότι μια ερώτηση που θα προκύψει άμεσα από την παρούσα Κυβέρνηση είναι πόσο δαπανάτε, τι ποσοστό του ΑΕΠ για την άμυνα, και εάν είστε ευχαριστημένος ως Υπουργός Άμυνας, με τις επενδύσεις στην Ελλάδα».
Νίκος Δένδιας: «Για εμάς, η συζήτηση με τις ΗΠΑ σε αυτό το σημείο είναι εύκολη, γιατί δαπανάμε περισσότερο από 3,4% του ΑΕΠ.
»Μερικές φορές είναι 3,7%. Και λάβετε σας παρακαλώ υπόψη ότι η Ελλάδα είναι μια χώρα που βγήκε από μια τεράστια κρίση, μια δεκαετή κρίση κατά την οποία χάσαμε περίπου 30% του ΑΕΠ μας, που αναλογεί στη συνέπεια ενός πολέμου, ενός μεγάλου και καταστροφικού πολέμου.
»Παρ’ όλ’ αυτά, είμαστε ακόμα όρθιοι και νομίζω ότι έχουμε έναν από τους καλύτερους στρατούς, από τις καλύτερες Ένοπλες Δυνάμεις στην ΕΕ, δεδομένου του μεγέθους μας, και πολύ καλύτερες από χώρες που έχουν τριπλάσιο, τετραπλάσιο ή και πενταπλάσιο ΑΕΠ από εμάς. Ποτέ δεν είχαμε πρόβλημα με τις ΗΠΑ σε αυτό το επίπεδο.
»Επίσης, αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε τώρα, και πιστεύω ότι αυτό οι ΗΠΑ θα το βρουν ενδιαφέρον, είναι ότι κάνουμε μια πλήρη μεταρρύθμιση, την οποία ονομάζουμε “Ατζέντα 2030”.
»Γιατί, ας είμαστε ειλικρινείς, στο παρελθόν οι Ένοπλες Δυνάμεις μας ήταν ένα σύνολο συστημάτων που υποστηρίζονταν από ικανό, και σωστά εκπαιδευμένο, προσωπικό.
»Πλέον όμως δεν είναι έτσι. Τώρα, οι Ένοπλες Δυνάμεις μας του 20ου αιώνα, είναι μια μηχανή πληροφοριών. Πρέπει να είναι ικανές να απορροφήσουν δεδομένα, να κατανοήσουν τα δεδομένα, και να ανταποκριθούν στην πρόκληση σύμφωνα με τα δεδομένα που επεξεργάστηκαν.
»Το προσωπικό πρέπει να είναι σε θέση να το διαχειριστεί αυτό, και τα συστήματα πρέπει να εξαρτώνται από μια ολιστική προσέγγιση, είτε πρόκειται για κυβερνοασφάλεια, είτε για το διάστημα, είτε για βαλλιστικούς πυραύλους, είτε για τη θάλασσα ή κάτω από αυτήν.
»Το “παιχνίδι” είναι τελείως διαφορετικό. Πιστεύω ότι το έχουμε καταλάβει καλά και προσπαθούμε να κάνουμε τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις».
Jonathan Schanzer: «Αναμφίβολα, η μόνη χώρα στην άμεση Ευρωπαϊκή γειτονιά που έχει κάνει το καλύτερο για την ενσωμάτωση όλων των δεδομένων, των συστημάτων, και που χρησιμοποιεί Τεχνητή Νοημοσύνη στο πεδίο είναι το Ισραήλ.
»Ξέρω ότι συμβαίνουν πολλά μεταξύ του Ισραήλ και της Ελλάδας, τα τελευταία δυόμιση χρόνια. Η συνεργασία μεταξύ της Αθήνας και της Ιερουσαλήμ τείνει να γίνει πολύ στενή.
»Μπορείτε να μας μιλήσετε για αυτήν τη σχέση, πώς έχει εξελιχθεί.
»Ξέρω ότι δεν ήταν πάντα εύκολη, αλλά πρέπει να είναι πολύ παραγωγική και πλέον μοιάζει πιο πολύ από ποτέ με σχέση εταίρων. Κάνω λάθος;».
Νίκος Δένδιας: «Όχι, δεν κάνετε λάθος, έχετε δίκιο.
»Ο ομόλογός μου κ. Katz βρέθηκε στην Αθήνα πριν από 10 μέρες και είχαμε μια σε βάθος συζήτηση, ενώ συμφωνήσαμε και για τα επόμενα βήματα της συνεργασίας μας με το Ισραήλ.
»Νομίζω ότι το Ισραήλ είναι πλέον ένας εταίρος που μπορεί να δείξει στην Ελλάδα πώς να αντιμετωπίζει τις προκλήσεις του 21ου αιώνα και θα χαρούμε να αντιγράψουμε αυτές τις μεθόδους γιατί, αν είναι κανείς έξυπνος, δεν χρειάζεται να επανεφευρίσκει πράγματα, απλά δημιουργεί μια βούληση που εξυπηρετεί τις ανάγκες του.
»Έχουμε όμως και μια αρκετά κοινή αντίληψη με το Ισραήλ για πολλές προκλήσεις της περιοχής.
»Έχει λοιπόν πολιτικό και πρακτικό νόημα να κάνουμε πράγματα από κοινού».
Jonathan Schanzer: «Νομίζω θα πρέπει να μιλήσουμε για τον ελέφαντα στο δωμάτιο».
Νίκος Δένδιας: «Υπάρχει ελέφαντας στο δωμάτιο;».
Jonathan Schanzer: «Ναι, υπάρχει. Και νομίζω είναι μεγάλος, τόσο για το Ισραήλ, όσο και για την Ελλάδα και αναφέρομαι στην Τουρκία.
»Πρόκειται για μια χώρα για την οποία συζητήσαμε πριν από την έναρξη της σημερινής εκδήλωσης.
»Η Τουρκία παρουσιάζει μια σημαντική άνοδο στην περιοχή, το βλέπουμε στη Συρία, το βλέπουμε στη Γάζα, στον Λίβανο, το Κέρας της Αφρικής και αλλού.
»Και νομίζω ότι, αν υπάρξει πόλεμος μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, το Ιράν αναμένεται να χάσει την ισχύ του και η Τουρκία πιθανότατα θα κερδίσει.
»Αυτό δεν είναι προς το συμφέρον της Ελλάδας ούτε του Ισραήλ.
»Θα ήθελα λοιπόν να μου περιγράψετε το κοινό σας όραμα, τί θα θέλατε να δείτε και ενδεχομένως τι δεν θα θέλατε να δείτε σαν συνέπεια του νέο-Οθωμανικού επεκτατισμού της Τουρκίας. Μπορείτε να το περιγράψετε όπως θέλετε».
Νίκος Δένδιας: «Κατ’ αρχάς, συμφωνώ απόλυτα μαζί σας ότι η Τουρκία -Türkiye όπως την αποκαλούν, ο Πρόεδρος Erdoğan θέλει να αποκαλούν τη χώρα του Türkiye, θεωρεί ότι η ονομασία Turkey είναι υποτιμητική για τη χώρα- υπήρξε εξαιρετικά επιτυχημένη τα τελευταία χρόνια, αναφέρατε αρκετές τουρκικές επιτυχίες.
»Θα προσέθετα και τη Λιβύη, υπάρχει στρατιωτική παρουσία στη Δυτική Λιβύη και νομίζω ότι πλέον η Τουρκία έρχεται σε συμφωνία και με την Ανατολική Λιβύη, ενώ έχει επίσης παρουσία στην Αφρική και ιδιαίτερα στην Υποσαχάρια Αφρική.
»Ως Υπουργός Εξωτερικών περιόδευσα στην Αφρική και υπήρχε σαφής τουρκική παρουσία, δύο φορές συνάντησα τον Πρόεδρο Erdoğan στο έδαφος.
»Η Τουρκία λοιπόν υπήρξε εξαιρετικά επιτυχημένη.
»Σημείωσε επίσης επιτυχίες στον Νότιο Καύκασο.
»Στο ερώτημά σας τώρα, μην με παρεξηγήσετε, δεν είμαι κατά της Τουρκίας, ούτε το Ισραήλ θεωρώ.
»Θυμηθείτε ότι 20-25 χρόνια πριν το Ισραήλ και η Τουρκία ήταν οι καλύτεροι φίλοι και στενοί σύμμαχοι.
»Το Ισραήλ ήταν πιο κοντά με την Τουρκία απ’ ότι με την Ελλάδα.
»Δεν ήταν εχθρός της Ελλάδας, αλλά δεν ήταν τόσο κοντά με την Ελλάδα όσο ήταν με την Τουρκία.
»Τι άλλαξε λοιπόν; Ας το δούμε από την οπτική του Ισραήλ και όχι της Ελλάδας γιατί αν το δούμε από την οπτική της Ελλάδας, κάποιοι μπορεί να πουν ότι είμαι μεροληπτικός. Ας το δούμε από την οπτική του Ισραήλ.
»Ποιος υποστηρίζει τη Χαμάς, πραγματικά υποστηρίζει τη Χαμάς;
»Ποιος δεν έχει εκφράσει τη λύπη του για τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου στο Ισραήλ;
»Ποιος υποθάλπει τη Μουσουλμανική Αδελφότητα;
»Και, όποτε βρίσκομαι σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, όπως τώρα βρίσκομαι στην Ουάσιγκτον, την πρωτεύουσα των ΗΠΑ, προτείνω ένα τεστ το οποίο νομίζω είναι πολύ εύκολο.
»Έχουμε και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Ας ζητήσουμε από τους Αμερικανούς να δημιουργήσουν μια εικόνα του μέλλοντος, σε 10 μέρες, σε 10 χρόνια, σε 20 χρόνια, πώς επιθυμούν να είναι η Ανατολική Μεσόγειος και η Μέση Ανατολή βάσει των συμφερόντων τους;
»Έπειτα, πηγαίνετε στην Άγκυρα και ζητήστε το ίδιο πράγμα από τον Πρόεδρο Erdoğan, να απεικονίσει πώς θα ήθελε να είναι αυτή η περιοχή σε 10-20 χρόνια.
»Πόσο θεωρείτε ότι θα μοιάζουν αυτές οι δύο εικόνες;
»Νομίζω ότι δεν θα μοιάζουν καθόλου, θα είναι τελείως διαφορετικές.
»Αυτή λοιπόν είναι η απάντησή μου προς τις ΗΠΑ.
»Τι θέλετε; Τι εξυπηρετεί τα συμφέροντά σας; Η οπτική του Ισραήλ ή η οπτική της Τουρκίας; Και πράξτε ανάλογα με τα συμφέροντά σας».
Jonathan Schanzer: «Μάλιστα. Παρεμπιπτόντως, ο κατάλογος των εγκλημάτων του καθεστώτος της Άγκυρας που αναφέρατε είναι θεωρώ ακριβής».
Νίκος Δένδιας: «Απλώς ανέφερα τα γεγονότα. Δεν προέβην σε χαρακτηρισμούς, ούτε λέξη».
Jonathan Schanzer: «Να αναφέρω επίσης ότι έχουν ξεπλύνει χρήματα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν στο απόγειο της αντιπαράθεσης για το πυρηνικό της πρόγραμμα, έχουν παράσχει υποστήριξη στο ISIS, είναι πραγματικά φοβερός ο τρόπος με τον οποίο το καθεστώς της Άγκυρας έχει βλάψει τα αμερικανικά συμφέροντα, τα ελληνικά συμφέροντα, τα δυτικά συμφέροντα, τα ισραηλινά συμφέροντα.
»Το επόμενο ερώτημά μου προς εσάς είναι τι μπορεί ή θα πρέπει να γίνει;
»Είναι θέμα της ΕΕ, είναι θέμα του ΝΑΤΟ, είναι τριμερές ζήτημα μεταξύ του Ισραήλ, της Ελλάδας και της Κύπρου;
»Με άλλα λόγια, αν πρόκειται η περιοχή να πολεμήσει μόνη της, χωρίς την παρέμβαση των ΗΠΑ.
»Καθώς νομίζω θα συμφωνήσουμε ότι ο Πρόεδρος των ΗΠΑ και ο Πρόεδρος της Τουρκίας έχουν καλές σχέσεις αυτή τη στιγμή, οι πιθανότητες παρέμβασης των ΗΠΑ προκειμένου να περιορίσουν την Τουρκία είναι μάλλον μικρές, κατά τη γνώμη μου.
»Υπάρχουν τρόποι με τους οποίους η περιοχή μπορεί να έχει μεγαλύτερο λόγο στα πράγματα;
»Για παράδειγμα, κάποιοι αναφέρθηκαν σε κοινές περιπολίες του Ναυτικού της Ελλάδας και του Ισραήλ στη Μεσόγειο, είναι κάτι που εξετάζετε ως ενδεχόμενο;
»Υπάρχουν άλλες πρωτοβουλίες που ενδέχεται να δράσουν αποτρεπτικά προς την Τουρκία;».
Νίκος Δένδιας: «Ας ξεκινήσουμε με τη φιλία μεταξύ του Προέδρου Trump και του Προέδρου Erdoğan. Ωραία! Γιατί δεν μπορεί να γίνει με τον σωστό τρόπο, με τον Πρόεδρο Trump να τραβήξει τον Πρόεδρο Erdoğan προς τις δυτικές αξίες, τις δυτικές προσεγγίσεις, τα δυτικά συμφέροντα και όχι το αντίθετο;
»Γιατί ο Πρόεδρος Trump να αποδέχεται την ιδέα ενός ισλαμικού στοιχείου στην περιοχή και να μην τραβά τον Πρόεδρο Erdoğan προς την αρχική του θέση;
»Επιτρέψτε μου να σας θυμίσω ποια ήταν η αρχική θέση του Προέδρου Erdoğan.
»Ήθελε η Τουρκία να γίνει μέλος της ΕΕ. Ήθελε ανθρώπινα δικαιώματα. Ήθελε κράτος δικαίου στην Τουρκία.
»Γιατί να μην τον επαναφέρουμε στην αρχική θέση του;
»Είναι ρητορικό φυσικά το ερώτημα, ποιος είμαι εγώ που θα υπαγορεύσω τι θα κάνει ο Πρόεδρος Trump ή ο Πρόεδρος Erdoğan;
»Τους σέβομαι και τους δύο, είναι ηγέτες των χωρών τους, αρχηγοί κυβερνήσεων.
»Όσον αφορά την Ελλάδα και το Ισραήλ, η Ελλάδα και το Ισραήλ αντιδρούν σε κοινές προκλήσεις.
»Δεν προσπαθούμε να κρατήσουμε την Τουρκία εκτός, δεν προσπαθούμε να αποκλείσουμε την Τουρκία απ’ ό, τι κάνουμε.
»Θα ήταν ευχής έργο αν τελικά η Τουρκία συμμετέχει σε αυτό που κάνουμε.
»Αυτό όμως έχει κάποιες προϋποθέσεις.
»Για παράδειγμα, αναφερθήκατε στην Ανατολική Μεσόγειο.
»Υπάρχουν κανόνες. Οι κανόνες δεν είναι κανόνες του Ισραήλ, της Ελλάδας, της Αιγύπτου, της Τουρκίας, είναι οι κανόνες της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας.
»Αν η Τουρκία αποδεχθεί τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας και προσχωρήσει στη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, τότε μπορούμε να συνεργαστούμε όλοι μαζί. Γιατί όχι;
»Αλλά αν δεν το κάνει, αν η Τουρκία έχει αυτή την περίεργη ιδέα ότι τα νησιά δεν έχουν υφαλοκρηπίδα ή χωρικά ύδατα πέραν των 6 ν.μ. ή ΑΟΖ, ανεξαρτήτως μεγέθους, όπως στην περίπτωση της Κρήτης, όπου σύμφωνα με τον τουρκικό τρόπο «ερμηνείας» του Διεθνούς Δικαίου –γιατί το Διεθνές Δίκαιο δεν είναι δυνατόν να ερμηνεύεται με τέτοιον τρόπο ακόμα και αν είναι κανείς μεθυσμένος– η Κρήτη λοιπόν έχει μόνο χωρικά ύδατα 6 ν.μ.!
»Πώς μπορεί να γίνει συζήτηση όταν υπάρχει τέτοια προσέγγιση;
»Και, παρόλα αυτά, η θέση της ελληνικής κυβέρνησης και η προσωπική μου θέση είναι να συνεχίσουμε τις συνομιλίες με την Τουρκία.
»Γιατί, κάποια στιγμή στο μέλλον, αν υπάρχουν ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας, η Τουρκία ίσως κατανοήσει εν τέλει ότι και τα δικά της συμφέροντα είναι πολύ πιο κοντά σε αυτό που κάνουμε εμείς, αυτό που κάνει το Ισραήλ, αυτό που κάνει η ΕΕ σε σχέση με μια “ατομικιστική” προσέγγιση για την αναβίωση κάποιου είδους Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με τη μορφή που είχε μέχρι τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και που θεωρώ ότι θα είναι αρκετά δύσκολο να γίνει σήμερα».
Jonathan Schanzer: «Μας εξηγήσατε ουσιαστικά την πολιτική της Γαλάζιας Πατρίδας».
Νίκος Δένδιας: «Κάτι το οποίο είναι καινούργιο. Δεν υπήρχε πριν από 12 ή 15 χρόνια.
»Θυμάμαι όταν ήμουν Υπουργός Εξωτερικών και είδα τον Προέδρο Erdoğan , μιλώντας στη Ναυτική Ακαδημία της Τουρκίας και πίσω του να υπάρχει ένας χάρτης της Γαλάζιας Πατρίδας, κάλεσα ένα φίλο μου και τον ρώτησα “τι στο καλό είναι αυτό;” και μου απάντησε “Νίκο, δεν ήξερε τι βρισκόταν πίσω του”.
»Το αναφέρω γιατί τότε η Γαλάζια Πατρίδα ήταν μια καινούργια προσέγγιση.
»Μέσα σε 2-3 χρόνια έγινε το επίσημο δόγμα του τουρκικού κράτους.
»Μου λένε ότι τώρα το διδάσκουν στα τουρκικά σχολεία.
»Φοβάμαι ότι είναι μια παγίδα για όλους μας. Και μια παγίδα ειδικά για την τουρκική κοινωνία».
Jonathan Schanzer: «Ας μιλήσουμε λίγο για την Κύπρο. Η Κύπρος φαίνεται να πλήττεται πιο πολύ από τις τουρκικές προσπάθειες στην Ανατολική Μεσόγειο, με πλήρη παραβίαση των Χωρικών Υδάτων της Κύπρου.
»Η Ελλάδα είναι πολύ κοντά στην Κύπρο, είστε σαν αδέλφια κράτη, δύο ελληνικά κράτη στην ίδια περιοχή.
»Ποια είναι η συλλογική απάντηση της Ελλάδας και της Κύπρου σε αυτό το πρόβλημα.
»Προσφέρετε εναλλακτικές; Προκαλείτε το τουρκικό ναυτικό;».
Νίκος Δένδιας: «Η Ελλάδα αποφεύγει και πρέπει να αποφεύγει να δημιουργεί κάτι αντίστοιχο με τη Γαλάζια Πατρίδα και απλά αντίθετο σε αυτή.
»Είναι εύκολο για ένα σύστημα να δημιουργήσει αυτές τις μεγαλοπρεπείς ιδέες του 19ου αιώνα, του επεκτατισμού κτλ.
»Αλλά αυτά έχουν ξεπεραστεί. Δεν εξυπηρετεί ένα σύγχρονο κράτος, μια σύγχρονη κοινωνία.
»Οπότε όχι, η Ελλάδα δεν προωθεί κάτι τέτοιο.
»Μιλώντας για την Κύπρο ως αδελφή χώρα και αδελφό έθνος δεν εννοούμε μόνο τους Ελληνοκύπριους αλλά και τους Τουρκοκύπριους.
»Αυτό που υποστηρίζουμε είναι μια ενοποιημένη Κύπρος, μέλος της ΕΕ, με πλήρη δικαιώματα για όλους.
»Και ειλικρινά, αν υπήρχε ένας Τούρκος φίλος εδώ και μπορούσε να μας μιλήσει μυστικά χωρίς να ακουστεί, και του κάναμε μια απλή ερώτηση:
»”Πού θα προστατεύονταν καλύτερα τα δικαιώματα των Τουρκοκύπριων, στην ΕΕ ή στην Τουρκία;”, “πού θα κοιμόταν το βράδυ και θα ήταν σίγουρος ότι δεν θα τον συνελάμβαναν το πρωί για τις πεποιθήσεις του ή γιατί είπε κάτι εναντίον κάποιου στο τουρκικό πολιτικό σύστημα;”.
»Υποστηρίζουμε μια ενοποιημένη Κύπρο, με πλήρη δικαιώματα για την τουρκοκυπριακή κοινότητα, ως μέλος της ΕΕ.
»Και αυτό συμφέρει τους Τουρκοκύπριους, τους Ελληνοκύπριους και την ίδια την Τουρκία.
»Πιστεύω ότι το συμφέρον της Τουρκίας είναι όχι προς ένα μακρινό παρελθόν αλλά προς ένα φωτεινό μέλλον.
»Ως δημοκρατική, πλούσια, μεγάλη, σημαντική χώρα και πολύ στενός φίλος με την Ελλάδα κάποια στιγμή».
Jonathan Schanzer: «Μου αρέσει η αισιοδοξία σας, αλλά πρέπει επίσης να τονίσω ότι έχετε και ένα εναλλακτικό σχέδιο.
»Έχουμε ακούσει για Σιδερένιο και Χρυσό Θόλο, εσείς έχετε την Ασπίδα του Αχιλλέα. Αυτή υπάρχει για κάποιο λόγο, για την περίπτωση που το όραμά σας για την περιοχή καταρρεύσει;».
Νίκος Δένδιας: «Το ότι είμαι αισιόδοξος δεν σημαίνει ότι είμαι και ανόητος.
»Μπορώ να καταλάβω ότι κάτι δεν πάει καλά.
»Το βλέπουν ο Πρωθυπουργός, η Κυβέρνηση, οι Υπουργοί, τα κόμματα της Βουλής.
»Πρέπει να προετοιμαζόμαστε για το χειρότερο και να ελπίζουμε για το καλύτερο.
»Η Ασπίδα του Αχιλλέα είναι μια πιο ολιστική προσέγγιση σε σχέση με όλα όσα υπάρχουν αυτή τη στιγμή.
»Είναι πολύ πιο ολιστική από το Σιδερένιο ή τον Χρυσό Θόλο επειδή περιλαμβάνει οποιοδήποτε είδος πρόκλησης: από το διάστημα, τον κυβερνοχώρο, από τη θάλασσα, υποθαλάσσια, από αέρος, με βαλλιστικούς πυραύλους κτλ.
»Και συνεργαζόμαστε πάνω σε αυτό με το Ισραήλ, ζητάμε από το Ισραήλ βοήθεια αλλά όχι όπως γινόταν στο παρελθόν, αγοράζοντας πλατφόρμες και οπλικά συστήματα. Δεν θα το κάνουμε αυτό.
»Θα παράγουμε το 50% των προϊόντων στην Ελλάδα και θα λάβουμε και τεχνογνωσία από το απόλυτα επιτυχημένο ισραηλινό οικοσύστημα καινοτομίας, ώστε να συνεργαστεί με το δικό μας οικοσύστημα ώστε να γίνει η αρχή. Γιατί σε αυτόν τον τομέα έχουμε λίγο αργήσει».
Jonathan Schanzer: «Είναι μια καταπληκτική ιδέα. Οι Ισραηλινοί έχουν καταφέρει φοβερά πράγματα στην αεράμυνα και σε άλλους τομείς της άμυνας, οπότε χαίρομαι που συμβαίνει αυτό. Η παραγωγή σας θα είναι τοπική;».
Νίκος Δένδιας: «Ναι».
Jonathan Schanzer: «Και η βιομηχανική βάση θα είναι ελληνική;».
Νίκος Δένδιας: «Ναι, μέχρι 50%. Αλλά επίσης, με γνώση του κώδικα των συστημάτων.
»Ώστε να μπορούμε να επηρεάσουμε την ανάπτυξη αυτών των συστημάτων στο μέλλον.
»Πιστεύω ότι και το Ισραήλ κερδίζει από αυτό. Και είχατε απόλυτο δίκιο που τονίσατε πόσο επιτυχημένο είναι το Ισραήλ στον αέρα, στην αντιπυραυλική άμυνα, αλλά θυμηθείτε ότι υπάρχει επίσης και η θάλασσα. Εκεί μπορούμε να διδάξουμε κάποια πράγματα το Ισραήλ και να αλληλοβοηθηθούμε».
Jonathan Schanzer: «Νιώθω ότι υπάρχει όρεξη για κοινές περιπολίες και για μάθηση ο ένας από τον άλλον. Προβολή άμυνας από κοινού.
»Θα ήθελα να σας ρωτήσω για το ΝΑΤΟ και την ΕΕ. Μερικές από αυτές τις πολύπλευρες δομές που η Ελλάδα πάντα απολάμβανε να είναι μέρος, φαίνεται να βρίσκονται υπό πίεση αυτή τη στιγμή.
»Όντας μέσα στα πράγματα, μπορείτε να μας πείτε ποιες δυναμικές υπάρχουν αυτή τη στιγμή;».
Νίκος Δένδιας: «Ας μιλήσουμε για την οικογένειά μας, την ΕΕ.
»Πιστεύω ότι εγώ και οι περισσότεροι Έλληνες είμαστε αφοσιωμένοι στην Ευρώπη.
»Πιστεύουμε στο ευρωπαϊκό πείραμα και είμαστε υπερήφανοι για αυτό.
»Είναι ένα μοναδικό πείραμα για την ανθρωπότητα.
»Επαναλαμβάνω ότι είναι ένα μέρος του κόσμου με δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα, δικαιώματα για τις γυναίκες, Κράτος Δικαίου, δυνατότητα ελευθερίας της έκφρασης και νομίζω ότι είναι ένα σπουδαίο επίτευγμα.
»Παραχωρήσαμε την υπεράσπιση αυτού του επιτεύγματος στις ΗΠΑ και τώρα όλοι το ξέρουν αυτό.
»Πολύ πλούσιες, πολύ επιτυχημένες χώρες, όπως η Ομοσπονδιακή Δημοκρατίας της Γερμανίας, δεν είχαν σοβαρές ένοπλες δυνάμεις. Εξηγείται για ιστορικούς λόγους.
»Νομίζω όμως ότι είναι αφελές να πιστεύεις ότι μπορείς να είσαι πλούσιος, σπουδαίος, επιτυχημένος χωρίς άμυνα. Δεν είναι έτσι ο κόσμος μας. Αυτό θα ήταν παράδεισος.
»Πρέπει να εργαστούμε μέσα στην Ευρώπη. Και τώρα η Ευρώπη αισθάνεται περίεργα γιατί οι ΗΠΑ λένε “αν δεν ξοδεύετε αρκετά για την άμυνά σας, μη βασίζεστε σε εμάς”.
»Και ακόμα και το Άρθρο 5 που ήταν ιερό μέχρι τώρα, πλέον αμφισβητείται μερικές φορές.
»Πολλοί Αμερικανοί αξιωματούχοι μου λένε ότι το Άρθρο 5 θα παραμείνει.
»Αλλά στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες υπάρχει αμφιβολία.
»Για παράδειγμα οι Βαλτικές πρωτεύουσες.
»Η Ευρώπη πρέπει να δημιουργήσει αυτόνομες δυνατότητες άμυνας. Αυτή είναι η λύση. Θα πάρει χρόνια, μπορεί και δεκαετίες. Δεν μπορεί να γίνει άμεσα.
»Θα πρέπει για πολλά να βασιζόμαστε στις ΗΠΑ. Ειδικά για διοικητική μέριμνα, για μεταγωγικά αεροσκάφη, για παράγοντες διευκόλυνσης.
»Δεν μπορούμε να οικοδομήσουμε αυτές τις ικανότητες από τη μια μέρα στην άλλη και το να ανακοινώνουμε τεράστια ποσά χρημάτων δεν λύνει το πρόβλημα.
»Πρέπει να ενισχύσεις τη βάση παραγωγής σου. Να δημιουργήσεις νέες γραμμές παραγωγής. Αυτό δεν συμβαίνει σε ένα ή πέντε χρόνια. Είναι μια μακρά διαδικασία. Αλλά η Ευρώπη πρέπει να το κάνει.
»Πρέπει να μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της. Και να αντιμετωπίζει τις ΗΠΑ ως ίσος προς ίσο.
»Εξακολουθούμε να θέλουμε τη στρατιωτική παρουσία και την παρουσία σκληρής ισχύος των ΗΠΑ στην Ευρώπη, πρέπει να μπορούμε να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας».
Jonathan Schanzer: «Είναι ενδιαφέρον γιατί οι ΗΠΑ το ζητούσαν αυτό πριν την εισβολή στην Ουκρανία.
»Τώρα έχει γίνει πιο έντονο το αίτημα να είναι η ΕΕ υπεύθυνη για τη γειτονιά της, καθώς οι ΗΠΑ στρέφουν την προσοχή τους στο μεγάλο τους ανταγωνιστή, την Κίνα.
»Ποια είναι η θέση της Ελλάδας; Πολλές χώρες βασίζονται στην Κίνα για φθηνά αγαθά, για προϊόντα και υπηρεσίες και υπάρχει επίσης και έκθεση στην Κίνα, παρείσφρηση, οικειοποίηση πνευματικής ιδιοκτησίας.
»Αυτά είναι θέματα που δεν συζητούσαμε πριν από δέκα χρόνια. Τώρα είναι τα κύρια ζητήματα με τις ΗΠΑ και με οποιονδήποτε από τους εταίρους τους. Πώς επηρεάζει την Ελλάδα ο ανταγωνισμός μεταξύ Κίνας και ΗΠΑ;».
Νίκος Δένδιας: «Θα σας δώσω ένα παράδειγμα που έχω ξαναδώσει 1-2 φορές.
»Η COSCO Pacific που έχει την έδρα της στο Χονγκ Κονγκ αλλά είναι κινέζικη εταιρεία, έχει σημαντικό αποτύπωμα στον Λιμένα του Πειραιά, τον μεγαλύτερο της Ελλάδας, οδεύει στο να γίνει το μεγαλύτερο λιμάνι στη Μεσόγειο και ένα από τα μεγαλύτερα στην Ευρώπη, ίσως σε δέκα χρόνια να είναι και το μεγαλύτερο στην Ευρώπη.
»Όταν ταξιδεύω λοιπόν σε ξένες πρωτεύουσες και στην Ουάσιγκτον, με ρωτάνε γιατί αφήσαμε τους Κινέζους να έχουν στη διάθεσή τους κάτι τόσο πολύτιμο, μέρος της υποδομής σας, η απάντηση είναι αστεία.
»Δεν το αφήσαμε να συμβεί. Ήμασταν υποχρεωμένοι. Στον καιρό της κρίσης, η Ελλάδα αναγκάστηκε να πουλήσει κρατικούς πόρους για να επιτύχει το εθνικό ισοζύγιο.
»Ένας από αυτούς τους πόρους ήταν και ο Λιμένας Πειραιά.
»Ρωτήσαμε λοιπόν όλους τους Ευρωπαίους, αφού η τρόικα μάς ανάγκαζε να πουλήσουμε τον πόρο, αν υπάρχει κάποια ευρωπαϊκή εταιρεία να αναλάβει τον Λιμένα.
»Ζητήσαμε και από τις ΗΠΑ να στείλουν μια εταιρεία να αναλάβει.
»Κανείς όμως δεν ήθελε να πάρει το γεωπολιτικό ρίσκο. Εμφανίστηκαν λοιπόν οι Κινέζοι και πήραν τον Λιμένα.
»Και τώρα πρέπει να απαντάμε γιατί οι Κινέζοι έχουν τον Λιμένα! Αυτό δείχνει την έλλειψη στρατηγικής σκέψης του δυτικού κόσμου.
»Γιατί αυτό δεν έγινε αιώνες πριν, αλλά από το 2010 έως το 2014. 10 με 15 χρόνια πριν.
»Αν δεν μπορείς να προβλέψεις ότι η Κίνα θα είναι ανταγωνίστριά σου σε 15 χρόνια, αν το σύστημά μας δεν μπορεί να δει 20 χρόνια μπροστά, τότε λυπάμαι, αλλά είμαστε καταδικασμένοι.
»Χρειαζόμαστε στρατηγική σκέψη. Αυτό χρειαζόμαστε και μερικές φορές αυτό είναι που μας λείπει».
Jonathan Schanzer: «Θα κάνω την τελευταία μου ερώτηση. Σκέφτεστε το μέλλον της χώρας σας και της γειτονιάς σας, της περιφερειακής ασφάλειας της Ελλάδας.
»Τι προβλέπετε ότι θα γίνεται σε 5 με 10 χρόνια στο μέλλον και πώς προετοιμάζετε την Ελλάδα για τις μελλοντικές προκλήσεις;».
Νίκος Δένδιας: «Θα εστιάσω στις Ένοπλες Δυνάμεις και την προστασία της χώρας, γιατί αν μιλήσω για την Οικονομία θα πάρει ώρα.
»Η Ασπίδα του Αχιλλέα και η Ατζέντα 2030 έχουν τα στοιχεία τα οποία μπορούν να κάνουν την Ελλάδα να αντιμετωπίσει όποια πρόκληση και αν αναδυθεί.
»Αλλά θα ήθελα να δω ένα ευρωπαϊκό στοιχείο άμυνας, την Ευρώπη να μπορεί να προβάλλει δύναμη, την Ευρώπη να μπορεί να κατανοήσει όχι μόνο τις απειλές της Ρωσίας αλλά και τις απειλές που προέρχονται από το Νότο, η ζώνη του Σαχέλ, το λέω συνέχεια για να αφυπνίσω τους Ευρωπαίους φίλους μου, είναι παράδεισος για ισλαμικό ριζοσπαστισμό και τρομοκρατία. Δεν κάνουμε τίποτα για αυτό το θέμα.
»Στη Σαχέλ έχουν εγκαθιδρυθεί πολλά αυταρχικά καθεστώτα και απλά παρακολουθούμε χωρίς να δράσουμε.
»Και το άλλο που πρέπει να κάνουμε είναι να φέρουμε την Ινδία πιο κοντά μας. Είναι η χώρα με το μεγαλύτερο πληθυσμό στον κόσμο, 1,5 δισεκατομμύρια, τέσσερις φορές ο πληθυσμός της ΕΕ, θα είναι η τρίτη οικονομική δύναμη του κόσμου σε μερικά χρόνια και είναι δημοκρατία.
»Πρέπει λοιπόν να έρθουμε σε μια συνεννόηση με την Ινδία.
»Παρεμπιπτόντως πετάω κατευθείαν στο Νέο Δελχί μετά από εδώ».
Jonathan Schanzer: «Καλό ταξίδι και πιστεύω ότι έχει γίνει μια πολύ καλή αρχή μέσω των επαφών του Προέδρου Τραμπ και του Προέδρου Μόντι για κάποια από τα θέματα που αναφέρατε».
Νίκος Δένδιας: «Θα σας πω κάτι αστείο. Ξέρετε ποιος διευκόλυνε την πρώτη μου επαφή με την Ινδία; Ήταν ο Πρέσβης Pyatt που κάθεται εδώ. Γιατί αυτή ήταν τότε η στρατηγική σκέψη των ΗΠΑ, να φέρουν την Ινδία και την ΕΕ πιο κοντά, πιο κοντά στη Μεσόγειο.
»Βλέποντας ξαφνικά να υπάρχει πρόβλημα μεταξύ των ΗΠΑ και της Ινδίας, σκέφτομαι ότι δεν υπάρχει νόημα. Η Ινδία πρέπει να γίνει σύμμαχος των ΗΠΑ».
Jonathan Schanzer: «Η φύση της Ινδίας σχετικά με τις συμμαχίες κάνει δύσκολο κάτι τέτοιο, αλλά την έχουμε δει να παίρνει μέρος σε διάφορες προσπάθειες όπως οι Συμφωνίες του Αβραάμ που σας ενδιαφέρουν και εσάς πολύ.
»Παίζουν κάποιο ρόλο και πιστεύω ότι θα συνεχίσουν να παίζουν έναν πιο ήσυχο ρόλο. Αλλά θα τους φέρουμε κοντά μας».
Νίκος Δένδιας: «Είναι “ήσυχοι” από την κουλτούρα τους, αλλά έχουμε διεξάγει κοινές ασκήσεις μαζί τους.
»Ινδικές φρεγάτες ήταν παρούσες στην Ερυθρά Θάλασσα. Όχι ως μέρος της Επιχείρησης Ασπίδες αλλά συνεργαζόμενη με την Επιχείρηση Ασπίδες.
»Η Ινδία είναι “ήσυχη”, αλλά μπορεί να είναι ένας πολύ σημαντικός παράγων».
